बाहेरचं खाणं टाळलं की आरोग्याची काळजी संपली, असा अनेकांचा समज असतो. घरचं जेवण नक्कीच चांगली सवय आहे. पण केवळ घरचं जेवण केल्याने टाइप-२ मधुमेहाचा धोका पूर्णपणे टळतो, असं नाही. रोजच्या ताटात काय आणि किती प्रमाणात येतं, तसंच जीवनशैली कशी आहे, यावरही रक्तातील साखरेची पातळी अवलंबून असते.
घरच्या जेवणात साखर का वाढते?
आपल्या रोजच्या जेवणात पोळी, भात आणि बटाटा यांसारखे पदार्थ असतात. यात कर्बोदकं असतात आणि शरीरात गेल्यावर त्यांचं ग्लुकोजमध्ये रूपांतर होतं. त्यामुळे रक्तातील साखर वाढते. एकाच वेळी कर्बोदकं जास्त खाल्ली आणि त्यासोबत तंतुमय पदार्थ व प्रथिनं कमी घेतली, तर साखर वेगाने वाढू शकते. याचा अर्थ पोळी किंवा भात खाणं बंद करावं, असं नाही. पण किती प्रमाणात खातो, याकडे लक्ष देणं गरजेचं आहे. जेवणात हिरव्या पालेभाज्या, डाळी, दही आणि प्रथिनयुक्त पदार्थ असावेत, असं तज्ज्ञ सांगतात.
धोका कोणाला जास्त?
मधुमेहामागे इन्शुलिन प्रतिरोध हे महत्त्वाचं कारण आहे. इन्शुलिन हा शरीरातील संप्रेरक रक्तातील साखर पेशींपर्यंत पोहोचवतो. शरीर इन्शुलिनचा योग्य वापर करू शकलं नाही, तर साखर रक्तातच राहते आणि हळूहळू तिचं प्रमाण वाढतं. कुटुंबात मधुमेहाचा इतिहास असणं, वाढतं वय, पोटाभोवती चरबी जमा होणं, दिवसभर एकाच ठिकाणी बसून काम करणं, अपुरी झोप आणि कमी हालचाल यामुळेही धोका वाढतो.
बचावासाठी काय करावं?
मधुमेहाची सुरुवात झाली तरी अनेकदा ठळक लक्षणं दिसत नाहीत. त्यामुळे वेळेवर तपासणी महत्त्वाची ठरते. उपाशीपोटी रक्तातील साखर आणि एचबीए१सी या चाचण्या केल्या जातात. एचबीए१सी चाचणीतून मागील साधारण तीन महिन्यांतील साखरेची सरासरी समजते. धोका जास्त असलेल्यांनी तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने वेळोवेळी तपासण्या करून घ्याव्यात. जेवणात भाज्या आणि डाळींचं प्रमाण वाढवावं, पोळी-भात योग्य प्रमाणात खावा, रोज चालावं, पुरेशी झोप घ्यावी आणि वजन नियंत्रणात ठेवावं, असा सल्ला तज्ज्ञ देतात.
Leave a Reply