धर्माच्या आडून उत्सवांमध्ये होणारा उन्माद आणि त्यातून निर्माण होणाऱ्या नागरी समस्या थांबवण्यासाठी कायद्यात आमूलाग्र सुधारणा करण्याची गरज आहे, अशी परखड भूमिका नागरिक अधिकार कार्यकर्ते विद्यानंद बापट यांनी मांडली. यात्रा, उत्सव आणि सणांच्या नावाखाली होणारा गोंगाट, ध्वनिप्रदूषण आणि सार्वजनिक व्यवस्थेवरील ताण थांबला पाहिजे, असे त्यांचे म्हणणे आहे. उत्सवांचे उपद्रवमूल्य वाढत असून ही सामाजिक विकृती बनत चालली आहे, असेही त्यांनी नमूद केले.
नाशिकमधील खुटवडनगर येथील सिटू भवनमधील डॉ. सुधीर फडके सार्वजनिक वाचनालयाच्या वतीने आयोजित व्याख्यानात ते बोलत होते. सार्वजनिक उत्सव आणि नागरी समस्या हा व्याख्यानाचा विषय होता. कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी डॉ. डी. एल. कराड होते. व्यासपीठावर वाचनालयाचे सचिव तानाजी जायभावे, सचिन मालेगावकर, सीटूचे जिल्हाध्यक्ष सीताराम ठोंबरे आणि दिनेश सातभाई उपस्थित होते.
मिरवणुका आणि ध्वनिप्रदूषणावर भूमिका
बापट म्हणाले की, उत्सवांमध्ये रस्त्यांवरून मिरवणुका काढल्या जातात. मात्र हे रस्ते प्रदक्षिणा मार्ग आहेत का, असा प्रश्न त्यांनी उपस्थित केला. लाउडस्पीकर हा धर्माचा अविभाज्य भाग नसल्याचे न्यायालयानेही नमूद केले आहे. त्यामुळे सार्वजनिक ठिकाणी ध्वनिप्रदूषण आणि गोंगाट होणार नाही, याची काळजी घेतली पाहिजे, असे त्यांनी सांगितले. उत्सव साजरे करण्यासाठी मोठी मैदाने उपलब्ध करून द्यावीत. तेथे मंडप उभारून उत्सव साजरे करावेत आणि मिरवणुकांसाठीही स्वतंत्र व्यवस्था असावी, असे मत त्यांनी व्यक्त केले. उत्सवांवर कर आकारल्यास अशा प्रकारांना आळा बसेल, असेही ते म्हणाले.
व्याख्यानादरम्यान स्लाइड शोच्या माध्यमातून विविध मुद्दे मांडण्यात आले. त्यानंतर झालेल्या प्रश्नोत्तरांच्या सत्रात बापट यांनी विविध प्रश्नांना उत्तरे दिली. जेथे कमी तेथे आम्ही या भूमिकेतून काम करण्याचे ठरवले असून नदी आणि वायुप्रदूषणासारख्या विषयांवर इतर संस्था काम करीत आहेत, असे त्यांनी सांगितले. फटाके फोडण्यावर कायद्याने बंदी आणली पाहिजे, अशी मागणीही त्यांनी केली. व्यक्ती मरते, पण विचार मरत नाहीत, असे सांगत त्यांनी दाभोलकर यांच्या हत्येनंतरही विचारांचे कार्य थांबले नसल्याचे नमूद केले.
उत्सवांच्या बंदोबस्तावर करदात्यांचा पैसा का?
उत्सवांच्या काळात हजारो पोलिस तैनात करावे लागतात. त्यासाठी होणारा खर्च देणगीतून केला जातो की नागरिकांच्या करातून, असा सवाल बापट यांनी उपस्थित केला. नागरिकांच्या करातून उभा राहिलेला पैसा अशा कामांसाठी खर्च करण्याचा सरकारला अधिकार नाही, असे मत त्यांनी व्यक्त केले. उत्सवांचे उपद्रवमूल्य वाढले असून त्याचे सामाजिक विकृतीत रूपांतर होत असल्याची टीकाही त्यांनी केली. ही केवळ वैयक्तिक भूमिका नसून समाजधुरिणांनीही यापूर्वी अशाच प्रकारचे विचार मांडल्याचे त्यांनी नमूद केले. प्रारंभी तानाजी जायभावे यांनी प्रास्ताविक केले, तर सचिन मालेगावकर यांनी वक्त्यांचा परिचय करून दिला.
Leave a Reply