दिवाळीचा सण संपल्यानंतर येणाऱ्या लाभ पंचमीला हिंदू धर्मात विशेष महत्त्व आहे. हा दिवस सुख-समृद्धी, सौभाग्य आणि व्यवसायातील प्रगतीचे प्रतीक मानला जातो. विशेषतः व्यापारी वर्गासाठी हा दिवस अत्यंत शुभ मानला जातो. या दिवशी भगवान गणेश आणि देवी लक्ष्मीची पूजा करण्यासोबतच नवीन खातेवहीचे पूजन करण्याची परंपरा आहे. गुजरात आणि राजस्थानमधील व्यापारी वर्गात या सणाचे विशेष महत्त्व पाहायला मिळते.
## लाभ पंचमी २०२६: तिथी आणि शुभ मुहूर्त
पंचांगानुसार दरवर्षी कार्तिक महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या पंचमी तिथीला लाभ पंचमी साजरी केली जाते. २०२६ मध्ये हा सण शनिवार, १४ नोव्हेंबर रोजी साजरा करण्यात आला. पंचमी तिथी १३ नोव्हेंबर रोजी रात्री ८ वाजून ४२ मिनिटांनी सुरू होऊन १४ नोव्हेंबर रोजी रात्री ११ वाजून २३ मिनिटांनी संपली. सकाळी लक्ष्मी-गणेश पूजेचा मुहूर्त सकाळी ६ वाजून ४३ मिनिटे ते १० वाजून १८ मिनिटे असा होता. अभिजित मुहूर्त सकाळी ११ वाजून १२ मिनिटे ते ११ वाजून ५६ मिनिटे, तर विजय मुहूर्त दुपारी १ वाजून २३ मिनिटे ते २ वाजून ७ मिनिटे असा होता.
## खातेवही पूजन आणि नवीन कामकाजाची सुरुवात
लाभ म्हणजे फायदा किंवा प्रगती. दिवाळीच्या उत्सवानंतर नवीन कामकाज आणि व्यवसायाची शुभ सुरुवात करण्याचे प्रतीक म्हणून लाभ पंचमी साजरी केली जाते. दिवाळीच्या काळात अनेक व्यापारी आपली दुकाने आणि व्यावसायिक प्रतिष्ठाने बंद ठेवतात. त्यानंतर लाभ पंचमीपासून नव्या वर्षाच्या कामकाजाला विधिवत सुरुवात केली जाते. या दिवशी दुकाने आणि कार्यालयांची सजावट करून पूजा केली जाते आणि नवीन कामे सुरू करण्याचा संकल्प केला जातो. व्यापाऱ्यांसाठी लाभ पंचमीचा सर्वांत महत्त्वाचा विधी म्हणजे खातेवहीचे पूजन. याला ‘चोपडा पूजन’ असेही म्हटले जाते. या दिवशी नवीन खातेवहीवर ‘शुभ’ आणि ‘लाभ’ असे लिहून ती भगवान गणेश आणि देवी लक्ष्मीसमोर ठेवली जाते. असे केल्याने वर्षभर व्यवसायात लाभ आणि भरभराट राहते, अशी श्रद्धा आहे. जैन समाजात लाभ पंचमी हा दिवस ‘ज्ञान पंचमी’ म्हणून साजरा केला जातो. या दिवशी धार्मिक पुस्तके, शास्त्रे आणि ज्ञानाशी संबंधित साहित्याची पूजा केली जाते.
Leave a Reply