दिवाळी पाडवा म्हणजेच बलिप्रतिपदा आज, १० नोव्हेंबर रोजी साजरा होत आहे. हा सण पती-पत्नीच्या नात्यातील प्रेम, विश्वास आणि आपुलकीचे प्रतीक मानला जातो. या दिवशी पत्नी पतीचे औक्षण करून त्याच्या दीर्घायुष्याची, उत्तम आरोग्याची आणि प्रगतीची कामना करते.
## औक्षण कसे केले जाते?
निरांजन, हळद-कुंकू, अक्षता आणि फुलांच्या सहाय्याने पतीचे औक्षण केले जाते. याद्वारे पतीच्या आयुष्यातील सर्व संकटे दूर व्हावीत, त्याला दीर्घायुष्य लाभावे आणि आरोग्य उत्तम राहावे, ही भावना असते. औक्षणामुळे घरात आणि नात्यामध्ये सकारात्मक ऊर्जा व मांगल्याचे वातावरण निर्माण होते, असे मानले जाते. पत्नी पतीला ओवाळते, तर पती आपल्या पत्नीला प्रेमाची निशानी म्हणून एखादी भेटवस्तू म्हणजेच ओवाळणी देतो. यातून दोघांमधील समजूतदारपणा आणि आदर वाढतो.
## बलिप्रतिपदा नावामागची कथा
पौराणिक कथेनुसार, दानशूर आणि प्रजावत्सल राजा बली याच्या वाढत्या प्रभावामुळे देवांनी विष्णूला साकडे घातले. भगवान विष्णूने वामन या अल्पवयीन ब्राह्मणाचे रूप घेऊन बली राजाकडे तीन पावले जमीन मागितली. बली राजाने ती मान्य केली. वामनाने पहिल्या दोन पावलांत स्वर्ग आणि पृथ्वी मोजली आणि तिसरे पाऊल कुठे ठेवू, असे विचारल्यावर बलीने स्वतःचे मस्तक पुढे केले. वामनाने बलीला पाताळात पाठवले, परंतु बलीच्या दानशूरपणावर प्रसन्न होऊन विष्णूने त्याला वर दिला की, कार्तिक शुद्ध प्रतिपदेची तिथी बलिप्रतिपदा म्हणून ओळखली जाईल आणि या दिवशी त्याची पूजा होईल.
दुसऱ्या कथेनुसार, जेव्हा भगवान विष्णूने राजा बलीला पाताळात पाठवले, तेव्हा माता लक्ष्मीने बली राजाकडे रक्षण करण्याचे वचन मागितले आणि ती स्वतः काही काळ तिथे राहिली. या प्रसंगाची आठवण म्हणून आणि पती-पत्नीच्या पवित्र नात्याचा व आदराचा प्रतीक म्हणून या दिवशी पत्नीकडून पतीच्या औक्षण करण्याची प्रथा सुरू झाली, असे मानले जाते.
दिवाळी पाडवा हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक शुभ मुहूर्त मानला जातो, त्यामुळे या दिवशी नवीन आयुष्याची किंवा चांगल्या कार्याची सुरुवात केली जाते. महाराष्ट्रात नवविवाहित दाम्पत्याची पहिली दिवाळी पत्नीच्या माहेरी विशेष पद्धतीने दिवाळसण म्हणून साजरी केली जाते, जिथे जावयाचा मान-पाण केला जातो. या दिवशी व्यापारी वर्ग आपले नवीन हिशोबाचे बहीखाते म्हणजेच चोपडीपूजन सुरू करतात. हे नवीन आर्थिक वर्षाची सुरुवात मानली जाते.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply