स्वयंपाकात एकदा वापरलेले तेल पुन्हा तळणीसाठी वापरण्याची सवय अनेक घरांमध्ये दिसते. तेल वाया जाऊ नये म्हणून ते गाळून डब्यात साठवले जाते आणि पुढच्या वेळी पुन्हा वापरले जाते. पण ही सवय आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकते, असा इशारा देण्यात आला आहे.
वारंवार तापवलेल्या तेलात काय बदल होतात?
तेल वारंवार तापवल्याने त्यात ऑक्सिडेशन आणि रासायनिक बदल घडतात. त्यामुळे तेलाचा रंग, वास आणि गुणवत्ता बदलू शकते. पुन्हा पुन्हा तळणीसाठी वापरल्यास तेलात टोटल पोलर कंपाऊंड्स (टीपीसी) तयार होतात. या संयुगांचे प्रमाण वाढल्यास तेल मानवी सेवनासाठी अयोग्य ठरू शकते. भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (एफएसएसएआय) तेलातील टीपीसीचे प्रमाण २५ टक्क्यांपेक्षा जास्त झाल्यास ते वापरू नये, असे सांगितले आहे. वारंवार तळलेल्या तेलाशी उच्च रक्तदाब, रक्तवाहिन्यांचे आजार आणि यकृताच्या समस्यांचा संबंध आढळल्याचे मार्गदर्शनात नमूद आहे. मात्र, एकदा वापरलेले तेल खाल्ल्याने लगेच आजार होतो, असे समजणे योग्य नाही. तेल किती वेळ तापवले, तापमान किती होते आणि किती वेळा वापरले, यावर त्याची गुणवत्ता अवलंबून असते.
तेल पुन्हा वापरण्याऐवजी काय करावे?
शक्य असल्यास तळण्यासाठी ताजे तेल वापरणे चांगले. एफएसएसएआयच्या मार्गदर्शनानुसार तेल पुन्हा गरम करणे टाळावे; गरज पडल्यास त्याचा वापर मर्यादित ठेवावा. तेल काळे पडले, घट्ट झाले, फेस येऊ लागला, धूर निघाला किंवा विचित्र वास आला तर ते फेकून द्यावे. वापरलेले तेल गाळून हवाबंद, प्रकाशापासून दूर असलेल्या डब्यात ठेवावे. तेल सिंकमध्ये ओतू नये, कारण त्यामुळे नळ आणि ड्रेनेजमध्ये अडथळे निर्माण होऊ शकतात. घरातील तेलाचा वापर कमी प्रमाणात करणे, तळलेले पदार्थ मर्यादित खाणे आणि तेलाची गुणवत्ता तपासून वापरणे या साध्या सवयी आरोग्याच्या दृष्टीने उपयुक्त ठरू शकतात.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply