कमी भांडवलात स्वतःचा व्यवसाय सुरू करू इच्छिणाऱ्या तरुणांसाठी अगरबत्ती निर्मिती हा एक चांगला पर्याय ठरू शकतो. केवळ दीड लाख रुपयांच्या सुरुवातीच्या गुंतवणुकीतून हा छोटा उद्योग उभा करता येतो. योग्य नियोजन आणि समजूतदारपणा असेल, तर घरातून किंवा एखाद्या छोट्या जागेतूनही हे काम सहज सुरू करता येते. या उद्योगाचे वेगवेगळे पैलू आणि संपूर्ण प्रक्रिया या क्षेत्रातील जाणकार विकास कुमार यांनी समजावून सांगितली आहे.
यंत्रसामग्री आणि सुरुवातीचा खर्च
या उद्योगात सर्वांत महत्त्वाची गरज म्हणजे चांगली यंत्रसामग्री. अगरबत्ती बनवण्याची यंत्रे बाजारात दीड लाख ते अडीच लाख रुपयांच्या किमतीत उपलब्ध असतात. जास्त क्षमतेच्या यंत्रांची किंमत पाच लाख रुपयांपर्यंत जाते. मात्र सुरुवातीच्या टप्प्यातील मूलभूत कामांसाठी दीड लाख रुपयांचे यंत्र पुरेसे ठरते आणि त्यामुळे उत्पादनाची प्रक्रिया सुरळीतपणे चालते. त्यामुळे मर्यादित बजेट असलेल्यांनाही हा उद्योग परवडू शकतो.
लागणारा कच्चा माल
यंत्रसामग्रीशिवाय या उद्योगासाठी काही विशिष्ट कच्चा माल लागतो. यामध्ये प्रामुख्याने बांबूच्या काड्या, प्रीमिक्स, कोळशाची पूड, जळणारे साहित्य आणि डीपी परफ्यूम यांचा समावेश होतो. तयार झालेल्या अगरबत्ती पॅक करण्यासाठी वेष्टनांची गरज भासते. स्वतःच्या ब्रँडच्या नावाने वेष्टनांवर छपाई करायची असेल, तर रंगासाठी अंदाजे ६० हजार ते ७५ हजार रुपयांची आगाऊ रक्कम द्यावी लागते. कमी खर्च करू इच्छिणारे उद्योजक तयार वेष्टनांचा पर्यायही निवडू शकतात.
उत्पादनाची प्रक्रिया
उत्पादनाच्या प्रक्रियेत अत्तराच्या काड्या सुगंधित करण्यासाठी त्या अत्तर आणि डीपीच्या मिश्रणात बुडवल्या जातात. त्यानंतर या काड्या सुमारे बारा तास भिजत ठेवल्या जातात. पुढच्या टप्प्यात वाती पुन्हा अत्तरात बुडवून बाहेर काढल्या जातात आणि रात्रभर सुकल्यानंतर सकाळी हवा थोडी हलकी असताना त्यांची पॅकेजिंग केली जाते. अशा प्रकारे अत्यंत काळजी घेऊन आणि ठरलेली कार्यपद्धती पाळून हा उद्योग यशाच्या नव्या उंचीवर नेता येऊ शकतो.
बाजारात स्वतःची ओळख
अगरबत्ती ही रोजच्या वापरातील वस्तू असल्याने तिला नेहमीच मागणी असते. त्यामुळे योग्य नियोजन, सातत्य आणि दर्जा राखला, तर छोट्या गुंतवणुकीतून सुरू केलेला हा उद्योग हळूहळू मोठा होऊ शकतो. सुरुवातीला छोट्या प्रमाणावर उत्पादन करून बाजाराचा अंदाज घेता येतो आणि त्यानंतर मागणीनुसार विस्तार करता येतो.
Leave a Reply