दिवाळीच्या दिवसांत अनेक शहरांमध्ये दिवाळी पहाट आणि दिवाळी संध्या या सांगीतिक कार्यक्रमांची मेजवानी सुरू आहे. मात्र, धनत्रयोदशीच्या पहाटे पुण्यात दिवाळी पहाटच्या कार्यक्रमात वादन करताना प्रख्यात मृदंगवादक श्रीधर पार्थसारथी यांचे अचानक निधन झाले. या घटनेमुळे कलाकारवर्ग धास्तावला आहे.
पार्थसारथी यांच्या कार्यक्रमानंतर त्याच ठिकाणी आपला कार्यक्रम असल्याने त्यांचे वादन सुरू असताना आपण विंगेतच उभे होतो, असे प्रसिद्ध गायक राहुल देशपांडे यांनी सांगितले. या घटनेने कलाकारांना एक धोक्याची घंटा ऐकवली आहे, अशी भावना त्यांनी व्यक्त केली. कलाकारांनी वयाच्या पस्तीशीनंतर दरवर्षी न चुकता वैद्यकीय तपासण्या करणे आवश्यक असल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे.
धावपळीत आरोग्याचा ताल सांभाळणे कठीण
सलग कार्यक्रम, सततचा प्रवास, खाण्याच्या आणि झोपण्याच्या अनिश्चित वेळा, बदलते पाणी आणि हवामान यांचा शरीरावर परिणाम होत असतो. तरीही कला सादर करण्यासाठी कलाकार ही धावपळ करत असतात. काही वर्षांपूर्वी मोठ्या शहरांपुरते मर्यादित असलेले दिवाळी पहाटेचे प्रस्थ आता गावोगावी पोहोचले आहे. एकाच दिवशी एका शहरात पहाटेचा कार्यक्रम रंगवून संध्याकाळी दुसऱ्या शहरात पोहोचणारे कलाकारही यंदा आहेत.
धावपळीचे वेळापत्रक असले तरी खाण्यापिण्याच्या वेळा सांभाळणे, हलके खाणे आणि पुरेशी झोप घेणे ही त्रिसूत्री पाळायला हवी, असे देशपांडे यांनी सांगितले. यंदाच्या दिवाळीत ते मुंबई आणि पुणे अशा विविध शहरांमध्ये कार्यक्रम करत आहेत.
तज्ज्ञांचा सल्ला: हृदयाची गती वेळोवेळी तपासा
नाशिकचे गायक डॉ. आशीष रानडे यांनी सलग कार्यक्रम असतील तर झोप सांभाळावी लागते, असे स्पष्ट केले. एका कार्यक्रमानंतर दुसऱ्या ठिकाणी जाताना आधीच्या कार्यक्रमाचा शिणवटा दूर करावा लागतो आणि दुसऱ्या कार्यक्रमाच्या वेळेआधी किमान चार ते पाच तास पोहोचणे आवश्यक असते, असे त्यांनी सांगितले. पहाटेचा कार्यक्रम असेल तर आदल्या दिवशी संध्याकाळी चार ते पाच वाजता पोहोचणे ते पसंत करतात, त्यामुळे जेवण आणि झोप वेळेत होते.
अनेक गायक-वादकांना हार्मोनियमवर साथसंगत करणारे सुधांशु घारपुरे यांनीही प्रवासाबाबत चिंता व्यक्त केली. प्रवासाचे माध्यम कितीही आरामदायक असले तरी प्रवासाचा थकवा जाणवतोच, हवा आणि पाणी बदलते, त्यामुळे कलाकारांना अडचणींचा सामना करावा लागतो, असे ते म्हणाले. ते टाळण्यासाठी अनेक कलाकार योगसाधना किंवा व्यायाम करतात.
ज्येष्ठ हृदयरोगतज्ज्ञ डॉ. जयंत पंडित यांनी सांगितले की, अचानक आलेल्या मृत्यूचे कारण अनेकदा हृदयात रक्तपुरवठा कमी होणे नसून हृदयाची गती अनियमित होणे, म्हणजेच अऱ्हिदमिया असते. अपूर्ण झोप आणि ध्वनिक्षेपकाचा मोठा आवाज यामुळे ही अवस्था होऊ शकते. कलाकारांच्या बाबतीत मॉनिटरमधील तालवाद्यांच्या मोठ्या आवाजामुळेही असे होऊ शकते. त्यामुळे कलाकारांनी आपल्या हृदयाची गती वेळोवेळी तपासावी, असा त्यांचा सल्ला आहे. स्वतः डायबेटॉलॉजिस्ट आणि गायक असलेले डॉ. राम पंडित यांनीही तारखा निश्चित करताना आदल्या दिवसाचे वेळापत्रक लक्षात घ्यावे, असे सांगितले. विश्रांती आणि झोप याचा परिणाम शरीरासह कलाकाराच्या भावविश्वावर आणि सृजनतेवर होतो, असे त्यांनी नमूद केले.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply