दिवाळीचा सण तुळशी विवाहाशिवाय पूर्ण होत नाही, असे मानले जाते. यंदा २१ ते २४ नोव्हेंबरदरम्यान तुळशी विवाह करता येणार आहे. हिंदू धर्मात या सोहळ्याला विशेष महत्त्व आहे. या दिवशी देवी तुळशी आणि भगवान शालिग्राम यांचा विवाह पारंपरिक पद्धतीने साजरा केला जातो.
हिंदू पंचांगानुसार हा उत्सव कार्तिक महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या द्वादशी तिथीला साजरा केला जातो. काही प्रदेशांमध्ये एकादशीच्या दिवशीही तुळशी विवाह करण्याची प्रथा आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार तुळशी विवाह केल्याने कन्यादानाचे पुण्य मिळते आणि कुटुंबात सुख-समृद्धी येते.
१) द्वादशीला तुळशीची पाने तोडू नयेत
तुळशी विवाहाच्या दिवशी पूजेसाठी तुळशीची पाने तोडू नयेत. धार्मिक मान्यतेनुसार द्वादशी तिथीला तुळशीची पाने तोडणे निषिद्ध मानले जाते. त्यामुळे पूजेसाठी पाने लागणार असतील तर ती आदल्या दिवशीच आणून ठेवावीत.
२) पूजास्थळाची स्वच्छता आधी करा
कोणताही शुभ विधी करण्यापूर्वी पूजेची जागा स्वच्छ करणे आवश्यक आहे. तुळशीचे रोप आणि त्याच्या आसपासचा परिसर स्वच्छ करावा. कुंडी स्वच्छ करण्याबरोबरच पूजेसाठी लागणारे सर्व साहित्य आधीच मांडून ठेवावे. तुळशीच्या रोपाला फुले, रांगोळी आणि दिव्यांनी सजवून पूजास्थळी भक्तिमय वातावरण निर्माण करता येते.
३) माता तुळशीला वधूसारखे सजवा
तुळशी विवाहाच्या वेळी माता तुळशीला वधूसारखे सजवणे ही महत्त्वाची परंपरा आहे. तुळशीच्या रोपाला लाल ओढणी, फुले आणि हार यांनी सजवले जाते. पूजेच्या दिवशी ऐनवेळी धावपळ होऊ नये म्हणून आवश्यक साहित्य आधीच तयार ठेवणे योग्य ठरते.
४) पूजेच्या साहित्याची शुद्धता जपा
पूजा विधीवत पार पडण्यासाठी साहित्याच्या शुद्धतेकडे विशेष लक्ष द्यावे. धार्मिक मान्यतेनुसार पूजेत ताजी फुले, फळे आणि शुद्ध प्रसाद वापरणे शुभ मानले जाते. कोमेजलेली फुले, अस्वच्छ भांडी किंवा खराब झालेला प्रसाद टाळावा. कुंकू, अक्षता, दिवा आणि मिठाई यांसह सर्व आवश्यक वस्तू आधीच गोळा करून ठेवाव्यात.
५) दिवे लावताना सुरक्षिततेची काळजी घ्या
तुळशी विवाहाच्या संध्याकाळी माता तुळशीजवळ दिवा लावण्याची परंपरा आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार या दिवशी दिवा लावणे अत्यंत शुभ मानले जाते. मात्र तुळशीच्या रोपाभोवती वाळलेली पाने किंवा सजावटीच्या वस्तू असतील तर आगीचा धोका निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे दिवा सुरक्षित ठिकाणी ठेवावा आणि तो पेटता असताना त्याकडे दुर्लक्ष करू नये.
Leave a Reply