आजच्या धावपळीच्या काळात अनेक महिला घर, कुटुंब आणि मुलांची जबाबदारी सांभाळत नोकरीही करतात. हे सगळं सांभाळताना अनेकदा त्यांच्यावर मोठा ताण येतो आणि त्याचा परिणाम थेट शरीरावर दिसू लागतो. एका सर्वेक्षणानुसार, महिला सतत तणावाखाली राहिल्या तर त्यांच्या पोटाभोवती चरबी वाढू लागते आणि हार्मोनशी संबंधित अडचणीही निर्माण होऊ शकतात.
तणावाच्या काळात शरीरात कोर्टिसोल नावाचा हार्मोन सोडला जातो. कोर्टिसोलची पातळी खूप जास्त किंवा खूप कमी असणे, दोन्ही आरोग्यासाठी त्रासदायक ठरू शकते. कोर्टिसोलची पातळी जास्त राहिली तर पोटावर चरबी जमा होऊ लागते आणि ती कमी करणे कठीण होते. खाण्याच्या चुकीच्या सवयींप्रमाणेच तणावही पोटाची चरबी वाढण्यामागचे एक महत्त्वाचे कारण असल्याचे सर्वेक्षणातून समोर आले आहे.
कोर्टिसोल बेली फॅट म्हणजे काय?
बंगळुरूच्या वरिष्ठ मानसशास्त्रज्ञ नेहा कडबम यांच्या मते, कोर्टिसोल बेली फॅटला ‘स्ट्रेस बेली’ असेही म्हटले जाते. सततच्या तणावामुळे शरीराच्या मध्यभागी चरबी जमा होते. ही स्थिती मुख्यतः कोर्टिसोल हार्मोनच्या वाढीमुळे निर्माण होते. तणावाच्या वेळी अधिवृक्क ग्रंथींमधून हा हार्मोन स्रवतो. कोर्टिसोल शरीराला तणावाचा सामना करण्यास मदत करतो, तसेच रक्तदाब, रक्तातील साखर आणि चयापचय नियंत्रित ठेवण्यात त्याची भूमिका असते.
तणावाशिवाय स्टिरॉइडचा वापर आणि काही ट्यूमर यांमुळेही कोर्टिसोलची पातळी वाढू शकते. काही जणांमध्ये कोर्टिसोल जास्त असल्याने जास्त खाण्याची सवय लागते आणि वजन वाढते. त्यामुळे कोर्टिसोलची पातळी नियंत्रणात ठेवणे महत्त्वाचे ठरते, कारण त्याकडे दुर्लक्ष केल्यास लठ्ठपणाचा धोका वाढतो.
पोटाची चरबी कमी करण्यासाठी काय करावे?
नियमित व्यायाम हा यावरचा सर्वात महत्त्वाचा उपाय आहे. वेगाने चालणे, धावणे किंवा पोहणे यांसारख्या एरोबिक व्यायामामुळे तणाव कमी होण्यास आणि कोर्टिसोलची पातळी सामान्य होण्यास मदत होते. ताजी फळे, भाज्या, पातळ प्रथिने आणि संपूर्ण धान्य यांचा समावेश असलेला संतुलित आहार घ्यावा. साधे कार्बोहायड्रेट्स पोटाची चरबी वाढवतात, त्यामुळे साखर आणि प्रक्रिया केलेले पदार्थ कमी खावेत आणि फ्रुक्टोजयुक्त पेये टाळावीत.
पुरेशी झोपही तितकीच महत्त्वाची आहे. चांगली झोप घेतल्याने शरीराला तणावातून सावरण्यास आणि हार्मोनचे संतुलन राखण्यास मदत होते. बहुतेक प्रौढ व्यक्तींनी दररोज ७ ते ९ तास झोप घेण्याचा प्रयत्न करावा. ताण आणि वजन व्यवस्थापित करण्यात अडचण येत असेल तर डॉक्टरांची भेट घ्यावी. उपचार न केल्यास कोर्टिसोल बेली फॅटमुळे हृदयविकाराचा झटका, स्ट्रोक, पाय आणि फुफ्फुसांमध्ये रक्ताच्या गुठळ्या यांसारख्या गंभीर समस्या, तसेच नैराश्य आणि मूड स्विंगसारख्या मानसिक अडचणी येऊ शकतात.
Leave a Reply