केळी उत्पादक शेतकऱ्यांचे कष्ट आणि श्रम वाचवणारा नावीन्यपूर्ण रोबोट विकसित झाला आहे. बागेत तयार झालेला पक्व केळीघड झाडावरून तोडून तो सुरक्षितपणे ट्रॅक्टरमध्ये ठेवण्याचे महत्त्वाचे काम हा रोबोट करू शकतो. त्याच्या आरेखनाला भारत सरकारच्या राष्ट्रीय बौद्धिक संपदा कार्यालयाकडून नुकतेच पेटंट मंजूर झाले असून, त्याचे प्रमाणपत्र संशोधकांना प्राप्त झाले आहे.
हिमायतबाग फळ संशोधन केंद्राचे प्रमुख शास्त्रज्ञ डॉ. संजय पाटील, बदनापूर येथील शासकीय कृषी महाविद्यालयाचे माजी पदव्युत्तर विद्यार्थी लखेसिंग गिरासे आणि प्रा. पराग बागुल यांनी हा रोबोटिक बनाना हार्वेस्टर विकसित केला आहे. केळीघड तोडणी व वाहतुकीसाठी सध्या मोठ्या प्रमाणात मनुष्यबळ, वेळ आणि शारीरिक श्रम लागतात. ते कमी करण्याच्या दृष्टीने हे संशोधन अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे.
## रोबोट कसा काम करतो
या रोबोटमध्ये कॅमेरा सेन्सर केळीघड ओळखण्याचे काम करतो, तर लिडार सेन्सर अंतर मोजण्यासाठी आणि परिसराचा अंदाज घेण्यासाठी वापरला जातो. अल्ट्रासॉनिक सेन्सर मधले अडथळे ओळखतो. कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित प्रणाली घडाची ओळख पटविल्यानंतर त्याची पक्वता व स्थितीचे विश्लेषण करते. हायड्रोलिक रोबोटिक आर्म घडाच्या उंचीपर्यंत पोहोचतो, स्वयंचलित कापणी यंत्रणा केळीच्या घडाचा देठ कापते आणि सुरक्षित पकड यंत्रणा घडाला आधार देते. सेन्सरकडून मिळालेल्या माहितीवर प्रक्रिया करून नियंत्रण यंत्रणा संपूर्ण यंत्र नियंत्रित करते. काढलेले घड ठेवण्यासाठी संकलन पेटी असून, संपूर्ण यंत्र ट्रॅक्टरला जोडता येते.
## कृषी यांत्रिकीकरणाला चालना
कृषी यांत्रिकीकरणासाठी वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. इंद्र मणी आणि संचालक संशोधन डॉ. भगवान असेवार यांचे मार्गदर्शन या संशोधनाला मिळाले आहे. या संशोधनासाठी पेटंट प्राप्त होणे ही अभिमानाची बाब मानली जात असून, त्याबद्दल सर्व स्तरांतून अभिनंदन केले जात आहे.
Leave a Reply