मागील भागात महिलांच्या अश्लील चित्रणासंबंधीच्या कायद्यातील काही तरतुदींचा आढावा घेतला होता. या भागात यासंदर्भातील न्यायालयांचे काही महत्त्वाचे निर्णय पाहू या.
## छायाचित्र कधी अश्लील ठरते?
एखाद्या छायाचित्रात महिलेचे संपूर्ण शरीर झाकले गेले नसेल, तर लगेच ते छायाचित्र अश्लील ठरते असे नाही. छायाचित्र किंवा साहित्याचा संपूर्ण संदर्भ, त्यामागील उद्देश आणि संदेश विचारात घेऊन मग ते अश्लील आहे का, हे ठरवावे, असे मत सर्वोच्च न्यायालयाने एका प्रकरणाच्या निकालात नोंदवले आहे.
वृत्तपत्रांमधील लैंगिक आशयाच्या सामग्रीमुळे अल्पवयीन मुलांवर होणाऱ्या परिणामाविषयी न्यायालयात दुसरे एक प्रकरण दाखल करण्यात आले होते. लैंगिक आशय असलेली प्रत्येक सामग्री अश्लील असतेच असे नाही, असा निकाल सर्वोच्च न्यायालयाने दिला आहे. संपूर्ण लेखन, प्रकाशनाचा संदर्भ आणि त्याचा समाजावर होणारा एकूण परिणाम लक्षात घ्यावा लागतो. केवळ काही वाचकांना आक्षेपार्ह वाटते म्हणून प्रकाशनावर बंदी घालता येणार नाही, असे सर्वोच्च न्यायालयाने म्हटले आहे.
## तक्रार करताना काय लक्षात ठेवावे?
इंटरनेट किंवा सोशल मीडियावर स्त्रीचे अवमानकारक चित्रण प्रसारित करणे, यासाठी परिस्थितीनुसार माहिती तंत्रज्ञान अधिनियम किंवा फौजदारी कायदे लागू होऊ शकतात.
अश्लील चित्रणासंबंधी तक्रार करताना संबंधित जाहिरात, छायाचित्र, व्हिडिओ, पोस्ट किंवा प्रकाशनाची प्रत सुरक्षित ठेवावी. प्रकाशनाची तारीख, संकेतस्थळ, सोशल मीडिया खाते किंवा प्रकाशकाची माहिती नोंदवावी. सामग्री कोणी तयार केली, प्रकाशित किंवा प्रसारित केली, यासंबंधीचे पुरावे तक्रार करताना उपयोगी ठरतात. प्रकरणाच्या स्वरूपानुसार तक्रार पोलिसांकडे करायची की सक्षम न्यायाधिकरणाकडे, याची माहिती घेऊन तक्रार नोंदवावी.
पुरावा मिळवण्यासाठी ते चित्रण इतरांना पुन्हा प्रसारित करू नये. इन्स्टाग्राम, फेसबुक, यूट्यूब किंवा एक्ससारख्या प्लॅटफॉर्मवर संबंधित पोस्टबद्दल रिपोर्ट करावा. खासगी किंवा अंतरंग छायाचित्र संमतीशिवाय प्रसारित करता येणार नाही.
गेल्याच महिन्यात नवी मुंबईतील सायबर पोलिसांनी आक्षेपार्ह पोस्ट आणि महिलांच्या प्रतिष्ठेला बाधा आणणाऱ्या मजकुरासंबंधी गुन्हा नोंदवला होता. त्यानंतर महाराष्ट्र सायबर यंत्रणेने संबंधित प्लॅटफॉर्मकडे ती पोस्ट हटवण्याची मागणी केली होती.
Leave a Reply