दरवर्षी १२ नोव्हेंबर हा दिवस जगभरात जागतिक न्यूमोनिया दिन म्हणून साजरा केला जातो. फुफ्फुसांच्या या गंभीर संसर्गाविषयी लोकांमध्ये जागरूकता निर्माण करणे, त्यावर प्रभावी उपचार उपलब्ध करून देणे आणि प्रतिबंधात्मक उपायांना प्रोत्साहन देणे, हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे. हा आजार जितका साधा समजला जातो, तितकाच तो वेळेवर उपचार न मिळाल्यास प्राणघातक ठरू शकतो. विशेषतः लहान मुले आणि वृद्ध व्यक्तींसाठी हा आजार मोठा धोका ठरतो.
दिवसाची सुरुवात २००९ मध्ये
या दिवसाची सुरुवात २००९ मध्ये झाली. जगभरातील विविध आरोग्य संस्था, नामांकित रुग्णालये आणि जागतिक आरोग्य संघटना यांनी एकत्र येऊन लहान मुले आणि वृद्धांमध्ये न्यूमोनियामुळे होणाऱ्या वाढत्या मृत्यूंवर गांभीर्याने चिंता व्यक्त केली होती. या आजारामुळे दरवर्षी जगभरात हजारो लोकांचे प्राण जातात. त्यातील बहुतांश मृत्यू योग्य वेळी माहिती न मिळाल्यामुळे किंवा लक्षणांकडे दुर्लक्ष केल्यामुळे होतात. ही बाब लक्षात घेऊन सामान्य लोकांपर्यंत योग्य संदेश पोहोचवण्यासाठी आणि आरोग्य यंत्रणांचे लक्ष वेधण्यासाठी १२ नोव्हेंबर हा दिवस निश्चित करण्यात आला.
न्यूमोनिया म्हणजे काय?
सोप्या शब्दांत सांगायचे तर न्यूमोनिया हा फुफ्फुसांचा एक तीव्र संसर्ग आहे. यामध्ये फुफ्फुसातील हवेच्या पिशव्यांमध्ये पू किंवा कफ जमा होतो, त्यामुळे श्वास घेण्यास प्रचंड त्रास होऊ लागतो. हा आजार प्रामुख्याने जिवाणू, विषाणू आणि बुरशी या तीन घटकांमुळे होऊ शकतो. दूषित हवा श्वासावाटे आत गेल्यास किंवा आधीच आजारी असलेल्या व्यक्तीच्या संपर्कात आल्यास हे सूक्ष्मजंतू फुफ्फुसांवर हल्ला करतात. रोगप्रतिकारशक्ती कमजोर असलेल्या व्यक्तींना याची लागण होण्याचा धोका सर्वाधिक असतो.
प्रमुख लक्षणे आणि प्रतिबंध
न्यूमोनियाची लागण झाल्यानंतर शरीरात काही ठळक लक्षणे दिसून येतात. सतत आणि तीव्र खोकला, त्यामध्ये कफ पडणे, अचानक तीव्र ताप चढणे आणि थंडी वाजणे, श्वास घेण्यास त्रास किंवा धाप लागणे, खोकताना किंवा श्वास घेताना छातीत दुखणे आणि अतिशय अशक्तपणा व थकवा जाणवणे ही त्याची प्रमुख लक्षणे आहेत. या लक्षणांकडे दुर्लक्ष केल्यास प्रकृती झपाट्याने बिघडू शकते.
जागतिक आरोग्य संघटनेच्या आकडेवारीनुसार दरवर्षी लाखो लोकांना या आजाराची लागण होते. त्यातील बहुतांश रुग्ण हे पाच वर्षांखालील लहान मुले असतात. लहान मुलांची रोगप्रतिकारशक्ती पूर्णपणे विकसित झालेली नसल्यामुळे हा आजार त्यांच्यासाठी जीवघेणा ठरू शकतो. त्यामुळे बालकांच्या आरोग्याबाबत पालकांनी नेहमी सतर्क राहणे गरजेचे आहे.
उपचारापेक्षा प्रतिबंध नेहमीच चांगला असतो, हा नियम न्यूमोनियाच्या बाबतीत तंतोतंत लागू होतो. लहान मुलांना न्युमोकोकल कॉन्जुगेट लस यांसारख्या आवश्यक लसी वेळेवर देणे गरजेचे आहे. वृद्धांनीही फ्लू आणि न्यूमोनियाच्या लसी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने घ्याव्यात. वारंवार हात धुणे, खोकताना किंवा शिंकताना तोंडावर रुमाल ठेवणे, पौष्टिक आहार घेणे आणि घरातील धूर व प्रदूषणापासून दूर राहणे यामुळे या आजारापासून बचाव करता येतो. वेळीच सतर्कता आणि योग्य जीवनशैली अंगीकारल्यास या आजारावर मात करणे शक्य आहे.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply