भाऊबीज २०२६: औक्षणाचा शुभ मुहूर्त, पूजा विधी आणि महत्त्व

आज, बुधवार ११ नोव्हेंबर २०२६ रोजी भाऊबीज साजरी होत आहे. भाऊ-बहिणीच्या अतूट प्रेमाचे प्रतीक असलेला हा सण कार्तिक शुद्ध द्वितीयेला साजरा केला जातो. या दिवशी बहीण भावाचे औक्षण करून त्याच्या दीर्घायुष्य, उत्तम आरोग्य आणि सुख-समृद्धीसाठी प्रार्थना करते, तर भाऊ बहिणीला भेटवस्तू देत तिच्या पाठीशी कायम उभे राहण्याचे वचन देतो.

तिथी, शुभ मुहूर्त आणि धार्मिक महत्त्व

वैदिक पंचांगानुसार कार्तिक शुद्ध द्वितीया तिथी १० नोव्हेंबर रोजी दुपारी २ वाजता सुरू झाली असून ११ नोव्हेंबर रोजी दुपारी सुमारे ३:५३ वाजता समाप्त होईल. त्यामुळे आज भाऊबीजेचा सण साजरा केला जात आहे.

भावाच्या औक्षणासाठी दुपारी १:३० ते ३:४६ हा शुभ मुहूर्त सांगितला जात आहे. हा मुहूर्त अपराह्न काळातील आहे. शहरानुसार पंचांगातील वेळेत काही मिनिटांचा फरक असू शकतो, त्यामुळे स्थानिक पंचांगानुसार वेळ तपासणे योग्य ठरेल.

पौराणिक कथेनुसार या दिवशी यमराज आपली बहीण यमुना हिच्या घरी गेले होते. यमुनेने भावाचे प्रेमाने स्वागत करून त्याचे औक्षण केले आणि त्याला भोजन दिले. बहिणीच्या प्रेमाने प्रसन्न झालेल्या यमराजांनी तिला वर मागण्यास सांगितले. यमुनेने दरवर्षी या दिवशी भावाने आपल्या घरी यावे आणि बहिणीच्या हातून औक्षण करून घ्यावे, अशी इच्छा व्यक्त केली. यमराजांनी तिची इच्छा मान्य केली. तेव्हापासून कार्तिक शुद्ध द्वितीयेला भाऊबीज साजरी करण्याची परंपरा सुरू झाल्याची मान्यता आहे. त्यामुळे या सणाला यमद्वितीया असेही म्हटले जाते.

पूजा विधी कसा करावा

भाऊबीजेच्या दिवशी सकाळी घराची स्वच्छता करून बहीण पूजेची तयारी करते. सर्वप्रथम पाट स्वच्छ करून त्यावर भावाला बसवावे. भावाच्या कपाळावर कुंकू किंवा रोळीचा टिळा लावावा. त्यानंतर अक्षता लावून दिवा किंवा निरांजनाने भावाचे औक्षण करावे. भावाला गोड पदार्थ खाऊ घालून त्याच्या सुखी, निरोगी आणि दीर्घायुष्यासाठी प्रार्थना करावी. बहीण भावाला ओवाळणी करते आणि भाऊ बहिणीला भेटवस्तू देतो. दोघेही एकमेकांच्या सुख-दुःखात साथ देण्याचा आणि नात्यातील प्रेम कायम जपण्याचा संकल्प करतात.

भाऊबीज हा केवळ औक्षणाचा किंवा भेटवस्तूंचा सण नाही, तर आयुष्यभर जपल्या जाणाऱ्या भाऊ-बहिणीच्या नात्याचा आणि प्रेमाच्या बंधाचा उत्सव आहे. देशातील विविध भागांत हा सण वेगवेगळ्या पद्धतीने साजरा केला जातो, मात्र त्यामागील भावना एकच आहे — प्रेम, विश्वास, जिव्हाळा आणि एकमेकांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहण्याची बांधिलकी.

स्रोत: मूळ बातमी