स्क्रीनसमोर दिवस: डोळ्यांना नकळत होणारे ५ परिणाम

आज अनेकांच्या दिवसाची सुरुवात स्क्रीनपासून होते आणि शेवटही स्क्रीनकडे पाहण्यातच होतो. सकाळी उठल्यावर मोबाईल तपासला जातो, कामाच्या ठिकाणी लॅपटॉपवर अनेक तास जातात आणि मनोरंजन किंवा सोशल मीडियासाठी पुन्हा मोबाईल हातात येतो. स्क्रीनचा अतिवापर केल्याने डोळे थकतात हे सर्वांना माहीत आहे, मात्र त्याचे काही परिणाम सहज लक्षात येत नाहीत आणि ते कालांतराने हळूहळू वाढत जातात.

डिजिटल उपकरणांचा दीर्घकाळ वापर केल्यानंतर डोळ्यांत अस्वस्थता जाणवत असल्याच्या तक्रारी घेऊन अधिकाधिक लोक तज्ज्ञांकडे येत असल्याचे सांगितले जाते. यामागील समस्या अनेकदा स्क्रीन वापरण्याच्या पद्धतीत असते. दीर्घकाळ खंड न घेता स्क्रीनकडे पाहणे, पापण्यांची पुरेशी उघडझाप न करणे आणि मध्ये विश्रांती न घेणे यामुळे डोळ्यांवर ताण येतो. डोळ्यांत कोरडेपणा जाणवणे, लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण येणे आणि डोकेदुखी होणे या सामान्य तक्रारी आहेत.

डोळ्यांवर येणारा ताण कसा दिसतो?

लॅपटॉपवर अनेक तास काम केल्यानंतर डोळे थकल्यासारखे किंवा जड झाल्यासारखे वाटणे ही असामान्य गोष्ट नाही. वाचन करताना अस्वस्थता जाणवू शकते, एकाग्रता कमी होऊ शकते किंवा सौम्य डोकेदुखी सुरू होऊ शकते. या स्थितीला डिजिटल आय स्ट्रेन म्हणजे डिजिटल उपकरणांच्या वापरामुळे डोळ्यांवर येणारा ताण असे म्हटले जाते. एकाच स्क्रीनकडे अनेक तास पाहत राहिल्यामुळे डोळ्यांना आराम मिळण्याची संधी फार कमी मिळते.

स्क्रीनकडे लक्ष केंद्रित करून पाहताना आपण पापण्यांची उघडझाप कमी वेळा करतो. उघडझाप केल्यामुळे डोळ्यांच्या पृष्ठभागावर अश्रूंचा ओलावा पसरतो. त्यामुळे उघडझाप कमी झाल्यास डोळ्यांत कोरडेपणा आणि जळजळ जाणवू शकते. जळजळ होणे, लालसरपणा येणे, डोळ्यांतून पाणी येणे किंवा डोळ्यांत काहीतरी कण असल्यासारखे वाटणे ही त्याची सामान्य लक्षणे आहेत. वातानुकूलित कार्यालयात सलग अनेक तास संगणकासमोर बसून काम करताना ही समस्या अधिक वाढू शकते.

दैनंदिन सवयींमध्ये काय बदल करावा?

जवळच्या वस्तूंकडे अनेक तास पाहिल्यानंतर दूरच्या वस्तूकडे पाहताना अस्वस्थता जाणवू शकते. स्क्रीनवरील लहान अक्षरे, स्क्रीनवरून परावर्तित होणारा प्रखर प्रकाश किंवा लॅपटॉपच्या अगदी जवळ बसणे यामुळे डोकेदुखी होऊ शकते. दीर्घकाळ मोबाईल खाली धरून पाहिल्याने मान आणि खांद्यांवर ताण येऊ शकतो. रात्री उशिरापर्यंत स्क्रीन वापरल्याने झोपण्याची वेळ पुढे ढकलली जाऊ शकते आणि झोपेचा कालावधी कमी होऊ शकतो, ज्यामुळे दुसऱ्या दिवशी सकाळी डोळ्यांत कोरडेपणा आणि थकवा जाणवू शकतो.

स्क्रीनचा वापर पूर्णपणे टाळणे बहुतेकांसाठी व्यवहार्य नाही, मात्र वापराची पद्धत बदलणे महत्त्वाचे आहे. यासाठी २०-२०-२० नियम उपयुक्त ठरू शकतो. दर २० मिनिटांनी सुमारे २० फूट अंतरावरील एखाद्या वस्तूकडे २० सेकंद पाहावे. स्क्रीन डोळ्यांपासून आरामदायी अंतरावर ठेवणे, तिच्या प्रकाशाची तीव्रता योग्य प्रकारे समायोजित करणे, अक्षरांचा आकार वाढवणे आणि पापण्यांची उघडझाप करण्याची सवय जाणीवपूर्वक ठेवणे यामुळे डोळ्यांवरील ताण कमी होण्यास मदत होऊ शकते. सतत अंधुक दिसणे, डोळ्यांत वेदना होणे किंवा वारंवार डोकेदुखी होणे याकडे दुर्लक्ष करू नये; लक्षणे कायम राहिल्यास नेत्रतपासणी करून घेणे उपयुक्त ठरते.

स्रोत: मूळ बातमी