जळगाव जिल्ह्यातील चोपडा तालुक्यात अडावदपासून उत्तरेला सुमारे सहा किलोमीटर अंतरावर सातपुड्याच्या पायथ्याशी श्रीक्षेत्र उनपदेव वसले आहे. प्रभू श्रीरामांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेल्या या तीर्थक्षेत्रातील गरम पाण्याचा झरा आणि कुंड भाविकांसाठी श्रद्धेचे तसेच कुतूहलाचे ठिकाण ठरले आहे.
शरभंग ऋषींची आख्यायिका
आख्यायिकेनुसार प्रभू श्रीराम चौदा वर्षांच्या वनवासात असताना उनपदेव येथे आले होते. तेथे महर्षी शरभंग ऋषी कुष्ठरोगाने ग्रस्त होते. त्यांच्या रोगनिवारणासाठी श्रीरामांनी जमिनीत बाण मारला आणि त्यातून निघालेल्या जलधारेत स्नान केल्याने ऋषी रोगमुक्त झाले, अशी श्रद्धा आहे. हीच जलधारा उनपदेवचा गरम पाण्याचा झरा मानली जाते. रावणाचा वध केल्यानंतर श्रीराम शरभंग ऋषींच्या आश्रमात पोहोचले होते, असाही उल्लेख आढळतो.
गोमुखातून अव्याहत गरम पाणी
आजही गोमुखातून सतत गरम पाणी वाहते. हे पाणी सतत कसे वाहते, हा प्रश्न येथे येणाऱ्या अनेकांना पडतो. जमिनीखाली गंधकाचा साठा असावा आणि गंधक असलेल्या ठिकाणच्या भूगर्भातून गरम पाण्याचा झरा येऊ शकतो, असे वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून सांगितले जाते. तरीही महाराष्ट्रासह मध्यप्रदेश आणि गुजरातमधून हजारो भाविक येथे दर्शनासाठी येतात.
महिनाभर यात्रोत्सव आणि पर्यटन विकास
पौष महिन्याच्या सुरुवातीपासून येथे महिनाभर यात्रोत्सव सुरू असतो. देशभरातून भाविक दर्शनासाठी आणि नवस फेडण्यासाठी येतात. या यात्रोत्सवात मोठी आर्थिक उलाढाल होते आणि परिसरातील व्यावसायिकांना रोजगार मिळतो. भाविकांची गैरसोय होऊ नये म्हणून देवस्थानाची व्यवस्था व देखभालीची जबाबदारी अडावद वनसंरक्षण समिती आणि वनविभागाकडे आहे. लहान मुलांसाठी उद्यान, खेळणी आणि मिनी रेल्वे ट्रॅक यांसारख्या सुविधा विकसित करण्यात आल्या आहेत. उनपदेवच्या पूर्वेस व पश्चिमेस अधिक पाझर तलाव होणे गरजेचे असून त्यातून शेतकऱ्यांना फायदा होईल, असे सांगितले जाते. वनविभागाने अनेक कामे मंजुरीसाठी पाठवली आहेत. चोपड्याचे आमदार प्रा. चंद्रकांत सोनवणे आणि माजी आमदार लता सोनवणे यांच्या निधीतून गेल्या वर्षी येथे एक सोलर लॅम्प बसवण्यात आला असून अन्य कामे प्रस्तावित आहेत. चोपडा शहरापासून अडावद १५ किलोमीटर अंतरावर आहे.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply