एकजुटीतूनच गावाचा विकास शक्य, सोमाटणे सरपंचांचा लेख

मावळ तालुक्यातील सोमाटणे गावच्या सरपंच स्वाती बबन कांबळे यांनी गावाच्या विकासात लोकसहभागाचे महत्त्व मांडणारा लेख लिहिला आहे. गावातील एकजूट हीच विकासाचे प्रमुख कारण असल्याचे त्यांनी या लेखात नमूद केले आहे.
सोमाटणे गाव मावळ तालुक्यातील मुख्य केंद्रबिंदू असून गावातून द्रुतगती महामार्ग आणि जुना मुंबई महामार्ग जातो. तालुक्यातील प्रत्येक गावाला जोडणारे मुख्य दळणवळण केंद्र म्हणूनही गावाची ओळख आहे. गेल्या वीस ते पंचवीस वर्षांत गावाची प्रगती मोठ्या वेगाने झाली असून सर्वांच्या एकजुटीतून अनेक शाश्वत कामे केली जात आहेत.

लोकसहभाग हाच विकासाचा पाया

केवळ शासकीय योजना किंवा प्रशासनाच्या प्रयत्नांवर विकास अवलंबून राहत नाही, तर नागरिकांचा सक्रिय सहभाग, एकत्रित जबाबदारी आणि सामाजिक बांधिलकी यामुळे शाश्वत विकास शक्य होतो, असे लेखात म्हटले आहे. श्रमदान, आर्थिक मदत, स्वयंसेवी सेवा आणि जनजागृती या माध्यमातून अनेक उपक्रम गावांमध्ये उभे राहिले आहेत. लोकसहभागामुळे विकासकामांची गुणवत्ता सुधारते, सामाजिक एकोपा वाढतो, कामांमध्ये पारदर्शकता येते आणि स्थानिक गरजांनुसार योजना राबवता येतात.

महिला, युवक, आरोग्य आणि शिक्षण

महिला बचत गटांच्या माध्यमातून महिला सक्षमीकरणाला चालना मिळाली आहे. बचत गट, गृहउद्योग, कौशल्य विकास प्रशिक्षण आणि महिलांच्या आर्थिक स्वावलंबनामुळे कुटुंब आणि समाज मजबूत होतो. युवक मंडळेही गावच्या विकासात सक्रिय भूमिका बजावतात.
गावातील प्राथमिक आरोग्य केंद्र, उपकेंद्र आणि आशा कार्यकर्त्यांच्या माध्यमातून आरोग्य सेवा दिल्या जातात. लसीकरण, माता व बाल संगोपन, नियमित तपासणी, पोषण योजना आणि जनजागृती कार्यक्रम राबवले जातात. स्वच्छ पाणी, स्वच्छतागृह बांधणी, कचरा व्यवस्थापन आणि प्लास्टिक मुक्त मोहीम यामुळे रोगांचे प्रमाण कमी झाले आहे.
शिक्षण हे समाज परिवर्तनाचे प्रभावी साधन असून गावातील प्राथमिक शाळा, माध्यमिक शाळा आणि कनिष्ठ महाविद्यालय यामुळे विद्यार्थ्यांना शिक्षणाची संधी उपलब्ध होते. ई-लर्निंग, संगणक प्रशिक्षण, वाचनालय, प्रयोगशाळा, क्रीडा व सांस्कृतिक स्पर्धा तसेच उच्च शिक्षण व कौशल्य विकास यांच्या माध्यमातून गुणवत्ता वाढीचे प्रयत्न केले जातात.
शेवटी, ग्रामपंचायत, सामाजिक संस्था, स्थानिक संस्था आणि नागरिक यांच्या संयुक्त प्रयत्नांतूनच गावाचा सर्वांगीण विकास साध्य होतो, असा लेखाचा सूर आहे. संकटाच्या काळात पूर, दुष्काळ किंवा महामारीत सर्वांनी एकत्र येऊन सामना करणे, हेच गावच्या सामाजिक बळकटीचे लक्षण असल्याचे लेखात नमूद करण्यात आले आहे.

स्रोत: मूळ बातमी