अमळनेरचे मंगळ ग्रह मंदिर: सेवाभावाचा जिवंत आदर्श

जळगावपासून सुमारे ५० ते ५५ किलोमीटर अंतरावर असलेल्या अमळनेर शहरात श्री मंगळ ग्रह देवतेचे मंदिर आहे. केवळ अमळनेरच नव्हे, तर संपूर्ण खानदेशाची एक वेगळी ओळख म्हणून या मंदिराकडे पाहिले जाते. मंदिराचे व्यवस्थापन मंगळ ग्रह सेवा संस्थेकडे आहे. सामाजिक जाणीव असलेली संस्था म्हणून या संस्थेची ख्याती आहे, आणि आगळ्यावेगळ्या कार्यपद्धतीमुळे या मंदिराने भाविकांच्या मनात वेगळे स्थान मिळवले आहे.

रांग सर्वांसाठी सारखीच

येथील दर्शनव्यवस्थेचे सर्वांत ठळक वैशिष्ट्य म्हणजे समानता आणि शिस्त. सामान्य भाविक असो किंवा प्रतिष्ठित व्यक्ती, प्रत्येकाला रांगेतूनच दर्शन घ्यावे लागते. मंदिर परिसरातील फलकावर ही भूमिका स्पष्ट शब्दांत मांडली आहे — वशिल्याने मूर्तीपर्यंत पोहोचता येईल, पण देवापर्यंत नाही, असा संदेश तेथे दिला जातो.

मंदिराची कार्यसंस्कृती स्वच्छता, नम्रता आणि पारदर्शकता या तीन मूल्यांवर उभी आहे. येथे विश्वस्तांचे नाव किंवा पद दाखवणारे फलक लावले जात नाहीत. सफाई करणारा सेवेकरी असो की संस्थेचा अध्यक्ष, सर्वांच्या गळ्यात सेवेकरी म्हणून ओळख दर्शवणारा एकसारखा बॅच असतो.

प्रसादालय, शिक्षण आणि आरोग्य

मंदिरातील प्रसादालय हेही भाविकांचे आकर्षण आहे. गावरान तुपातील वरण-बाटी, गुळाची जिलेबी, मटकीची उसळ आणि बासमती जिरा राईस असा महाप्रसाद पोटभर दिला जातो. दर्शनाबरोबरच मंदिरातून अंधश्रद्धा निर्मूलन, राष्ट्रप्रेम, वृक्षसंवर्धन, नशाबंदी, हुंडाबंदी आणि आदर्श विवाह पद्धती याविषयी जनजागृती केली जाते. भाविकांना वृक्षसंवर्धनाची शपथ दिली जाते.

गरजू विद्यार्थ्यांना शिक्षणासाठी मदत केली जाते. सेवेकऱ्यांच्या मुलांना बालवाडीपासून पदव्युत्तर शिक्षणापर्यंत साहित्य आणि फीची मदत मिळते. दर महिन्याच्या तिसऱ्या रविवारी मोफत नेत्रचिकित्सा शिबिर भरते; गरजू रुग्णांना शस्त्रक्रिया आणि चष्मेही मोफत दिले जातात.

या कार्याची दखल म्हणून संस्थेला महाराष्ट्र शासनाचा डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर समाजभूषण पुरस्कार, पर्यटन मंत्रालयाचा पर्यटन मित्र पुरस्कार, टपाल विभागाचे विशेष कव्हर आणि पाणी फाउंडेशनचा पुरस्कार मिळाला आहे. मंदिराला चार आयएसओ मानांकनेही आहेत, तर अभिषेक आणि स्टिकर उपक्रमांची नोंद इंडिया, लंडन आणि अमेरिका बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्डमध्ये झाली आहे.

जळगावहून धरणगावमार्गे बसने, धुळ्याहून बसने (३५ किलोमीटर) किंवा भुसावळ-जळगाव-सुरत रेल्वेमार्गावरील अमळनेर स्थानकावर उतरून ऑटोने मंदिरापर्यंत पोहोचता येते; बसस्थानकापासून मंदिर अवघ्या तीन किलोमीटरवर आहे.

स्रोत: मूळ बातमी