दिवसभराचा थकवा दूर करण्यासाठी आणि शरीराला ऊर्जा मिळण्यासाठी पुरेशी झोप घेणे आवश्यक असते. मात्र, अनेकांना रात्री झोप लागल्यानंतरही वारंवार जाग येण्याचा त्रास जाणवतो. अधूनमधून असे होणे सामान्य असू शकते; पण नियमितपणे झोपमोड होत असेल, तर त्यामागे काही कारणे असू शकतात. त्यामुळे सतत झोपमोड होत असल्यास त्याकडे दुर्लक्ष न करता कारण समजून घेऊन योग्य वेळी उपाय करणे महत्त्वाचे आहे.
झोपमोड होण्याची कारणे
मानसिक ताण हे एक प्रमुख कारण असू शकते. दिवसभरातील कामाचा ताण, आर्थिक चिंता, कौटुंबिक समस्या किंवा एखाद्या गोष्टीची सतत काळजी यामुळे मेंदू सक्रिय राहतो. झोपण्याच्या वेळीही विचार सुरू असल्याने शांत झोप लागण्यास अडथळा येऊ शकतो आणि रात्री वारंवार जाग येऊ शकते. तसेच, झोपण्यापूर्वी मोबाईल, टीव्ही किंवा लॅपटॉपचा जास्त वापर केल्यानेही झोपेवर परिणाम होऊ शकतो. या उपकरणांमधून येणारा निळा प्रकाश शरीराच्या नैसर्गिक झोप-जागृती चक्रावर परिणाम करू शकतो, त्यामुळे झोप लागण्यास उशीर होणे किंवा झोपेची गुणवत्ता कमी होणे शक्य आहे.
रात्री चहा, कॉफी किंवा काही एनर्जी ड्रिंक्स पिणेही झोपमोड होण्याचे कारण ठरू शकते. या पेयांमध्ये कॅफिन असते आणि कॅफिनचा परिणाम अनेक तास शरीरात राहू शकतो. त्यामुळे संध्याकाळी किंवा रात्री कॅफिनयुक्त पेयांचे सेवन केल्यास झोप येण्यास त्रास होऊ शकतो आणि रात्री झोपमोड होऊ शकते. झोपण्यापूर्वी जड जेवण करणेही त्रासदायक ठरू शकते. रात्री उशिरा जास्त प्रमाणात किंवा तेलकट, मसालेदार पदार्थ खाल्ल्याने अपचन, ॲसिडिटी आणि छातीत जळजळ होऊ शकते. झोपताना हा त्रास वाढल्यास वारंवार जाग येऊ शकते, त्यामुळे झोपण्याच्या अगदी आधी जड जेवण टाळणे फायदेशीर ठरू शकते.
वारंवार लघवी आणि स्लीप ॲप्निया
रात्री झोपेतून वारंवार लघवीसाठी उठावे लागत असेल, तर झोपेचे चक्र बिघडू शकते. झोपण्यापूर्वी जास्त पाणी पिणे हे एक कारण असू शकते. मात्र, मधुमेह, मूत्रमार्गाचा संसर्ग किंवा इतर आरोग्य समस्यांमुळेही रात्री वारंवार लघवी होऊ शकते. स्लीप ॲप्निया ही झोपेशी संबंधित समस्या आहे. यामध्ये झोपेत श्वास काही काळासाठी थांबतो किंवा श्वास घेण्याची प्रक्रिया वारंवार अडथळली जाते. त्यामुळे व्यक्तीला रात्री वारंवार जाग येऊ शकते. मोठ्याने घोरणे, झोपेत धाप लागणे आणि दिवसा सतत झोप येणे ही त्याची काही लक्षणे आहेत. कोणतेही उपचार, डाएट आणि औषधे तज्ज्ञांच्या, डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच घ्यावीत.
Leave a Reply