दक्षिण अमेरिकेतील पेरू देश शुक्रवारी सायंकाळी एका शक्तिशाली भूकंपाच्या धक्क्याने हादरून गेला. रिश्टर स्केलवर ६.७ तीव्रतेच्या या भूकंपाचे धक्के केवळ पेरूपुरते मर्यादित राहिले नाहीत, तर शेजारील इक्वेडोरमधील क्विटो आणि कोलंबियाची राजधानी बोगोटा येथील उंच इमारतीही हेलकावे खाऊ लागल्या. या भूकंपाचे व्हिडिओ सध्या सोशल मीडियावर वेगाने व्हायरल होत आहेत.
स्थानिक वेळेनुसार शुक्रवार, २० नोव्हेंबर रोजी सायंकाळी ७ वाजून ०९ मिनिटांनी हा भूकंप झाला. पेरूच्या भूभौतिकी संस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार या भूकंपाची तीव्रता ६.७ इतकी मोजली गेली, तर अमेरिकेच्या भूगर्भशास्त्र सर्वेक्षण संस्थेने ती ६.९ इतकी नोंदवली आहे. भूकंपाचे केंद्र मध्य पेरूतील जुनीन शहराच्या वायव्येस सुमारे ३० किलोमीटर अंतरावर जमिनीखाली १२७ किलोमीटर खोलीवर होते.
लिमा ते क्विटोपर्यंत घबराट; संसद सदस्यही बाहेर धावले
शुक्रवारी सायंकाळी लोक आपल्या दैनंदिन कामात किंवा घरामध्ये आराम करत असताना अचानक जमीन हादरू लागली. भूकंपाचे केंद्र जुनीन परिसरात असल्याने तेथील रहिवाशांना मध्यम ते अत्यंत तीव्र स्वरूपाचे धक्के जाणवले. याचा परिणाम राजधानी लिमामध्येही मोठ्या प्रमाणात दिसून आला. इमारती हादरू लागताच नागरिक घाबरून आपापली घरे आणि कार्यालये सोडून मोकळ्या मैदानात व रस्त्यांवर जमा झाले.
पेरूच्या संसदेचे कामकाज सुरू असतानाच धक्के जाणवल्याने खासदारांनाही सभागृहाबाहेर धाव घ्यावी लागली. भूकंपाची व्याप्ती इतकी मोठी होती की, क्विटो शहरातील गगनचुंबी इमारतींमध्ये राहणाऱ्या नागरिकांनाही सौम्य हेलकावे जाणवले आणि काही काळ भीतीचे वातावरण निर्माण झाले होते.
सुदैवाने या भूकंपाचा केंद्रबिंदू जमिनीखाली खूप खोलवर, सुमारे १२७ ते १२९ किलोमीटर खोलीवर असल्याने पृष्ठभागावर विध्वंसक परिणाम झाला नाही. प्राथमिक अहवालानुसार या नैसर्गिक आपत्तीत कोणतीही जीवितहानी किंवा मालमत्तेचे मोठे नुकसान झाल्याचे वृत्त नाही. अमेरिकेच्या त्सुनामी इशारा केंद्राने समुद्रात त्सुनामीची कोणतीही लाट येण्याचा धोका नसल्याचे स्पष्ट केले आहे. मात्र डोंगराळ भागात काही ठिकाणी दरडी कोसळल्याच्या आणि दगड घसरल्याच्या किरकोळ घटना घडल्या आहेत.
पेरूमध्ये वारंवार भूकंप का होतात?
पेरू आणि त्यालगतच्या देशांमध्ये भूकंप होणे ही नवीन गोष्ट नाही, कारण हा संपूर्ण प्रदेश पॅसिफिक रिंग ऑफ फायर या अत्यंत संवेदनशील पट्ट्यात येतो. प्रशांत महासागराभोवती पसरलेला हा सुमारे ४०,००० किलोमीटर लांबीचा घोड्याच्या नालेच्या आकाराचा पट्टा जगातील सर्वात सक्रिय भूकंप आणि ज्वालामुखी क्षेत्र मानला जातो. या पट्ट्यात पृथ्वीच्या भूगर्भातील टेक्टोनिक प्लेट्स एकमेकांवर सतत आदळत असतात किंवा एकमेकांच्या खाली सरकत असतात. जेव्हा या प्लेट्समध्ये मोठा घर्षण किंवा दाब निर्माण होतो, तेव्हा प्रचंड ऊर्जा बाहेर पडते आणि त्याचे रूपांतर भूकंपात होते. जगातील एकूण भूकंपांपैकी जवळपास ८० ते ९० टक्के भूकंप हे एकट्या रिंग ऑफ फायर क्षेत्रात होतात. पेरू हा देश नाझ्का प्लेट आणि दक्षिण अमेरिकन प्लेटच्या सीमेवर वसलेला असल्यामुळे येथे दरवर्षी लहान-मोठे शेकडो भूकंप नोंदवले जातात.
पेरूसाठी २०२६ हे वर्ष नैसर्गिक आपत्तींच्या दृष्टीने अत्यंत आव्हानात्मक ठरत आहे. २० नोव्हेंबर रोजी झालेला हा भूकंप या वर्षातील तिसरा सर्वात मोठा आणि तीव्र भूकंप आहे. यापूर्वी जुलै महिन्यात याच जुनीन प्रदेशात मध्यम तीव्रतेचा भूकंप झाला होता. या भूकंपाची खोली कमी असल्यामुळे त्याने मोठा विध्वंस घडवून आणला होता. त्या दुर्घटनेत सहा जणांचा मृत्यू झाला होता, तर ३० हून अधिक नागरिक जखमी झाले होते आणि अनेक घरे जमीनदोस्त झाली होती. त्यानंतर ऑगस्ट २०२६ मध्ये पेरूच्या अँडीज पर्वतरांगांमध्ये ६.७ तीव्रतेचा भूकंप झाला होता. या भूकंपात दोन नागरिक जखमी झाले होते, तर डझनभर घरे, स्थानिक आरोग्य केंद्रे आणि शाळांच्या इमारतींचे मोठे नुकसान झाले होते. सध्या पेरूचे राष्ट्रीय आपत्कालीन संचालन केंद्र आणि स्थानिक प्रशासन संवेदनशील भागांवर बारीक लक्ष ठेवून आहे. मुख्य भूकंपानंतर सौम्य धक्के बसण्याची शक्यता नाकारता येत नसल्याने नागरिकांना सतर्क राहण्याचे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.
Leave a Reply