गुरुवार, १९ नोव्हेंबर २०२६ ▶
वेगवान महाराष्ट्र महाराष्ट्राच्या ताज्या बातम्या

दादर स्थानक ‘चैत्यभूमी’ होणार; प्रक्रिया अंतिम टप्प्यात

मुंबईतील दादर रेल्वे स्थानकाला ‘चैत्यभूमी’ हे नाव देण्यास राज्य सरकारने यापूर्वीच तत्त्वतः मान्यता दिली असून, नामकरणाची प्रक्रिया आता अंतिम टप्प्यात आली आहे.

दादर स्थानक ‘चैत्यभूमी’ होणार; प्रक्रिया अंतिम टप्प्यात

मुंबईतील दादर रेल्वे स्थानकाचे नाव ‘चैत्यभूमी’ असे करण्याची प्रक्रिया आता अंतिम टप्प्यात आली आहे. राज्य सरकारने या नामकरणाला यापूर्वीच तत्त्वतः मान्यता दिली असून, केंद्र शासनाकडून मिळालेल्या मार्गदर्शनानुसार विधानमंडळाच्या समितीशी संबंधित आवश्यक प्रक्रिया विधिमंडळ अधिवेशनात पूर्ण करून नामकरणाची कार्यवाही करण्यात येईल, असे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी नमूद केले.

भारत रत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या महापरिनिर्वाण दिनानिमित्त मुंबईतील चैत्यभूमी येथे येणाऱ्या अनुयायांसाठी सुविधा, सुरक्षा, वाहतूक, आरोग्य आणि स्वच्छता यांच्या व्यवस्थांचे काटेकोर व समन्वित नियोजन करण्याचे निर्देश मुख्यमंत्र्यांनी बुधवारी दिले. त्याच बैठकीत त्यांनी नामकरणाबाबतची माहिती दिली.

१७० वर्षांचा इतिहास आणि नामकरणाचे प्रयत्न

दादर स्थानकाचा इतिहास सुमारे १७० वर्षांचा आहे. १८५३ मध्ये ‘ग्रेट इंडियन पेनिन्सुला रेल्वे’चे ‘माहिम रोड’ स्थानक ऑगस्ट ते ऑक्टोबर दरम्यान सुरू झाले. १ ऑक्टोबर १८५६ रोजी ‘माहिम रोड’चे नामकरण ‘दादर’ असे करण्यात आले. १२ एप्रिल १८६७ रोजी ‘बॉम्बे, बडोदा अँड सेंट्रल इंडिया रेल्वे’ने बॉम्बे बॅकबे ते विरार दरम्यान पहिली उपनगरीय सेवा सुरू केली, ज्यामध्ये दादर हे एक स्थानक होते. काही नोंदींमध्ये या स्थानकाचे स्पेलिंग ‘दादुर’ असेही आढळते.

६ डिसेंबर १९५६ रोजी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्यावर दादर येथे अंत्यसंस्कार करण्यात आले आणि ही जागा त्यांचे स्मारक ‘चैत्यभूमी’ बनली. डॉ. आंबेडकर दादरमधील ‘राजगृह’ बंगल्यात राहत असत. इतिहासकारांच्या मते, मराठीत ‘दादर’ म्हणजे जिना किंवा शिडी; या परिसराला बेट-शहराकडे जाणारी एक ‘शिडी’ मानले जात असे.

दादरचे नाव बदलण्याची मागणी अनेक दशकांपासून होत आहे. १९९७ मध्ये रेल्वेमंत्री रामविलास पासवान यांनी दादरहून सुटणाऱ्या कोकण रेल्वेच्या गाड्यांवरून शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे यांच्याशी झालेल्या वादादरम्यान दादरचे नाव बदलण्याची घोषणा केली होती. २०११ मध्ये महापालिका निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर राष्ट्रवादी काँग्रेसने ही मागणी पुन्हा लावून धरली. मनसे प्रमुख राज ठाकरे यांनी याला विरोध केला होता आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसने आपल्या ‘दलित कल्याण जाहीरनाम्या’तही याचा समावेश केला. ६ डिसेंबर २०२३ रोजी मुंबई काँग्रेस अध्यक्षा वर्षा गायकवाड यांनी ही मागणी पुन्हा उचलून धरली.

इतर स्थानकांची नामकरणे आणि महापरिनिर्वाण दिनाची तयारी

यापूर्वी २०१८ मध्ये ‘एल्फिन्स्टन रोड’चे नाव बदलून ‘प्रभादेवी’ करण्यात आले. २०२४ मध्ये महाराष्ट्र सरकारने काही स्थानकांची नावे बदलण्याचा प्रस्ताव मंजूर केला असून, तो आता केंद्र सरकारच्या मंजुरीच्या प्रतीक्षेत आहे. यामध्ये मरीन लाइन्स-मुंबादेवी, चर्नी रोड-गिरगाव, कॉटन ग्रीन-काळाचौकी, डॉकयार्ड रोड-माझगाव, करी रोड-लालबाग, सँडहर्स्ट रोड-डोंगरी आणि किंग्स सर्कल-तीर्थंकर पार्श्वनाथ यांचा समावेश आहे.

महापरिनिर्वाण दिनासाठी राज्यासह देशाच्या विविध भागांतून मोठ्या संख्येने अनुयायी चैत्यभूमी येथे अभिवादनासाठी येतात. दरवर्षी वाढणारी गर्दी लक्षात घेऊन उपलब्ध सुविधांमध्ये सुधारणा करण्याबरोबरच मागील वर्षांच्या अनुभवातून निदर्शनास आलेल्या त्रुटी दूर करण्यासाठी सर्व यंत्रणांनी समन्वयाने कार्य करावे, अशा सूचना मुख्यमंत्र्यांनी दिल्या. अनुयायांना त्रास होऊ नये आणि कोणतीही अनुचित घटना घडू नये, यासाठी चैत्यभूमी परिसरात धरणे, निदर्शने, मोर्चे अथवा आंदोलनांना अधिकृतपणे बंदी जाहीर करण्याबाबत गृहविभागाने कार्यवाही करावी, असे निर्देशही त्यांनी दिले.

इंदू मिल येथील भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या स्मारकाच्या उर्वरित कामासाठी निधीची कोणतीही कमतरता भासू दिली जाणार नाही. पुढील आठवड्यात स्वतंत्र बैठक घेऊन हा विषय मार्गी लावण्यात येईल, असे मुख्यमंत्र्यांनी नमूद केले. चैत्यभूमीवर येणाऱ्या लाखो अनुयायांची कोणतीही गैरसोय होऊ दिली जाणार नसल्याची ग्वाही उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी दिली, तर देशभरातून आणि राज्याच्या विविध भागांतून येणाऱ्या अनुयायांच्या सुरक्षिततेस प्राधान्य देण्यात यावे, असे उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार यांनी सांगितले.

यंदा डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा ७०वा महापरिनिर्वाण दिन असून, ५ व ६ डिसेंबरला चैत्यभूमी आणि शिवाजी पार्क परिसरात भाविकांची संख्या सुमारे १५ लाखांपर्यंत जाण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे उपलब्ध सुविधा वाढवण्यात याव्यात, अशी मागणी विविध संघटनांच्या प्रतिनिधींनी केली आहे.

अभी जाधव

Similar Posts

View All

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

ही वेबसाइट AI सहाय्याने व्यवस्थापित केली जाते · This website is managed with AI assistance