स्वच्छ भारत अभियानात नवी मुंबई शहराने देशात प्रथम क्रमांक पटकावला आहे. या यशानंतर मात्र सोशल मीडियावर शहरातील अस्वच्छतेचे फोटो आणि व्हिडिओ प्रसारित होत आहेत. काही भागांतील कचऱ्याचे ढीग, अस्वच्छ रस्ते आणि सार्वजनिक ठिकाणी होणारी कचऱ्याची विल्हेवाट यामुळे पुरस्काराच्या दाव्याबाबत चर्चा सुरू झाली आहे.
जबाबदारी केवळ प्रशासनाची नाही
शहरातील त्रुटी निदर्शनास आणून देणे हा नागरिकांचा अधिकार आहे. मात्र स्वच्छतेची जबाबदारी केवळ महानगरपालिका प्रशासनावर टाकून चालणार नाही, अशी भूमिका सामाजिक कार्यकर्ते सत्यवान गायकवाड यांनी मांडली आहे. शहर स्वच्छ ठेवण्यासाठी प्रशासनाच्या प्रयत्नांना नागरिकांच्या सहभागाची जोड मिळणे आवश्यक आहे, असे त्यांनी म्हटले आहे.
महानगरपालिकेचे सफाई कर्मचारी दिवस-रात्र मेहनत घेऊन शहर स्वच्छ ठेवण्यासाठी प्रयत्न करतात. मात्र नागरिकांकडूनच रस्ते, पदपथ, मोकळ्या जागा आणि सार्वजनिक ठिकाणी कचरा टाकला जात असेल, तर स्वच्छतेचे उद्दिष्ट साध्य होणे कठीण आहे. घरातील कचऱ्याचे योग्य विलगीकरण, प्लॅस्टिकचा मर्यादित वापर आणि सार्वजनिक ठिकाणी कचरा न टाकणे या साध्या सवयी शहराच्या स्वच्छतेत मोठे योगदान देऊ शकतात.
टीकेसोबत वर्तनातही बदल हवा
सोशल मीडियावर अस्वच्छतेचे फोटो प्रसारित करणे चुकीचे नाही. उलट, प्रशासनाच्या निदर्शनास समस्या आणून देण्याचे ते प्रभावी माध्यम आहे. मात्र केवळ टीका करण्याऐवजी स्वतःच्या वर्तनातही बदल घडविणे आवश्यक आहे. सार्वजनिक ठिकाणी कचरा टाकणाऱ्यांना समज देणे, कचरा वर्गीकरणाचे नियम पाळणे आणि परिसर स्वच्छ ठेवण्यासाठी पुढाकार घेणे, यातून नागरिक आपले योगदान देऊ शकतात. स्वच्छता ही केवळ सरकारी मोहीम न राहता लोकचळवळ बनणे गरजेचे आहे.
प्रशासनानेही तक्रारी गांभीर्याने घ्याव्यात
शहरातील अस्वच्छतेबाबत नागरिकांकडून येणाऱ्या तक्रारींकडे महापालिका प्रशासनाने गांभीर्याने लक्ष देणे आवश्यक आहे. कचरा साचणारी ठिकाणे निश्चित करून तेथे नियमित स्वच्छता, कचरा संकलन आणि योग्य व्यवस्थापनाची व्यवस्था करावी. तसेच, वारंवार नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कारवाई करणेही गरजेचे आहे. पुरस्कार मिळाल्यानंतर स्वच्छतेचा दर्जा टिकविण्याचे आव्हान अधिक महत्त्वाचे ठरते. नवी मुंबईला मिळालेला बहुमान हा केवळ प्रशासनाचा नसून संपूर्ण शहराचा सन्मान आहे. त्यामुळे प्रशासन आणि नागरिकांनी एकत्रित प्रयत्न करावेत, असे आवाहन गायकवाड यांनी केले आहे.
Leave a Reply