आधुनिक आणि नियोजनबद्ध शहर म्हणून देशभरात ओळख निर्माण केलेल्या नवी मुंबईने शिक्षण, उद्योग, क्रीडा, स्वच्छता आणि पायाभूत सुविधांच्या क्षेत्रात उल्लेखनीय प्रगती केली आहे. आंतरराष्ट्रीय विमानतळामुळे शहराच्या विकासाला नवी दिशा मिळत असतानाच सांस्कृतिक क्षेत्रातही विविध उपक्रम राबविले जात आहेत. मात्र शहराच्या सांस्कृतिक वैभवात भर घालणाऱ्या दृश्यकलेसाठी स्वतंत्र आणि सुसज्ज कलादालनाची उणीव अद्याप कायम आहे. त्यामुळे स्थानिक चित्रकार, शिल्पकार, छायाचित्रकार आणि सुलेखनकारांना आपल्या कलाकृतींचे प्रदर्शन भरविण्यासाठी मुंबईचा आधार घ्यावा लागत आहे.
जहांगीर आर्ट गॅलरीसाठी वर्षानुवर्षे प्रतीक्षा
नवी मुंबईत विविध कला प्रकारांत काम करणाऱ्या प्रतिभावान कलाकारांची मोठी संख्या आहे. पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित सुलेखनकार अच्युत पालव यांच्यासारख्या नामवंत कलाकारांमुळे शहराची ओळख राष्ट्रीय स्तरावर पोहोचली आहे. याशिवाय अनेक चित्रकार, शिल्पकार आणि छायाचित्रकार आपल्या कलाकृतींतून शहराच्या सांस्कृतिक विश्वात योगदान देत आहेत, मात्र या कलाकारांना स्वतःची कला नागरिकांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी स्थानिक पातळीवर स्वतंत्र व्यासपीठ उपलब्ध नाही. कलाकृतींचे प्रदर्शन भरविण्यासाठी कलाकारांना मुंबईतील जहांगीर आर्ट गॅलरी किंवा खासगी प्रदर्शनस्थळांचा पर्याय निवडावा लागतो. जहांगीर आर्ट गॅलरीमध्ये प्रदर्शनासाठी अनेक वर्षे प्रतीक्षा करावी लागत असल्याचे कलाकारांचे म्हणणे आहे. त्यात प्रवास, वेळ आणि प्रदर्शनाचा आर्थिक खर्च यांचीही भर पडते. नवी मुंबईतच प्रशस्त आणि आधुनिक सुविधांनी युक्त कलादालन उपलब्ध झाल्यास कलाकारांना मोठा दिलासा मिळू शकतो.
महापालिका धोरण आखणार; अंमलबजावणीची प्रतीक्षा
नवी मुंबई महापालिका आणि सिडकोकडून विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. शहरात सांस्कृतिक सभागृहे असून, आगामी काळात नवीन नाट्यगृहांची उभारणीही प्रस्तावित आहे, मात्र दृश्यकलेसाठी स्वतंत्र कलादालन उभारण्याच्या दृष्टीने ठोस पावले अद्याप पडलेली नाहीत. नाट्यगृहांच्या परिसरात किंवा बहुउद्देशीय सांस्कृतिक केंद्रात स्वतंत्र कलादालन उभारण्याचा पर्याय उपलब्ध आहे. सिडकोकडून खारघरमध्ये सांस्कृतिक केंद्र उभारण्याच्या हालचाली सुरू असताना नवी मुंबईतही अशा बहुउद्देशीय केंद्राची गरज व्यक्त होत आहे. या केंद्रात चित्रप्रदर्शने, शिल्पप्रदर्शने, सुलेखन आणि छायाचित्र प्रदर्शनांसह कला कार्यशाळा व विद्यार्थ्यांसाठी विविध उपक्रम राबविता येऊ शकतात. शहराच्या सांस्कृतिक विकासाबाबत महापालिका सकारात्मक असून सर्व समाजघटकांसाठी विविध धोरणे आखली जात आहेत. नवी मुंबई सांस्कृतिकदृष्ट्याही संपन्न व्हावी, यासाठी प्रयत्नशील असून, आगामी काळात शहरात आर्ट गॅलरी उभारण्यासाठी धोरण आखले जाईल, असे सभागृह नेते सागर नाईक यांनी सांगितले. पद्मश्री सुलेखनकार अच्युत पालव यांनीही शहर स्वच्छतेत देशात प्रथम आल्याचे सांगत आता सांस्कृतिकदृष्ट्याही सक्षम होण्याची गरज व्यक्त केली असून, स्वतंत्र कलादालनामुळे नामवंत कलाकार नवी मुंबईत येतील आणि स्थानिक नागरिकांनाही त्यांच्या कलाकृती पाहण्याची संधी मिळेल, असे त्यांनी म्हटले आहे. रस्ते, पूल आणि इमारतींच्या विकासासोबत शहराच्या सांस्कृतिक ओळखीचा विस्तार होणेही महत्त्वाचे आहे. आंतरराष्ट्रीय विमानतळामुळे देश-विदेशातील पर्यटकांचे लक्ष नवी मुंबईकडे वेधले जात असताना सांस्कृतिक पर्यटनालाही चालना देण्याची संधी आहे. त्यासाठी स्वतंत्र कलादालन महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते. महापालिका कलादालन उभारण्याचे धोरण आखणार असल्याचे सांगत असली, तरी त्याची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी कधी होणार आणि स्थानिक कलाकारांना हक्काचे व्यासपीठ कधी मिळणार, याकडे कलाविश्वाचे लक्ष लागले आहे.
Leave a Reply