हार्ट अटॅक आल्यास काय कराल? जीव वाचवणारी तातडीची मदत

आजच्या धावपळीच्या जीवनात हृदयाशी संबंधित आजारांचा धोका वाढत आहे. हार्ट अटॅक किंवा कार्डियाक अरेस्ट कोणालाही आणि कुठेही येऊ शकतो. यासाठी व्यक्तीचे वय किंवा फिटनेस हेच कारण असेल असे नाही. अशा वेळी वेळेत मदत मिळणे महत्त्वाचे असते. एखाद्या व्यक्तीला अचानक कार्डियाक अरेस्ट आला तर नेमके काय करावे, असा प्रश्न अनेकांना पडतो. मुंबईतील एका मोठ्या रुग्णालयातील अपघात आणि आपत्कालीन विभागाचे संचालक तसेच अंतर्गत औषधोपचार विभागाचे सल्लागार डॉ. संजय मेहता यांनी याबाबत महत्त्वाची माहिती दिली आहे.

कार्डियाक अरेस्टची लक्षणं ओळखा

एखादी व्यक्ती अचानक खाली पडली, तिला शुद्ध राहिली नाही आणि तिचा श्वास सामान्यपणे सुरू नसेल तर कार्डियाक अरेस्टचा संशय घ्यावा. व्यक्ती फक्त चक्कर येऊन पडली असेल, थकली असेल किंवा शरीरातील पाणी कमी झाल्यामुळे असे झाले असेल, असे समजून दुर्लक्ष करू नका. लक्षणे वेळेत ओळखणे हाच जीव वाचवण्याच्या दिशेने पहिला टप्पा ठरतो.

तातडीने मदत मागा आणि सीपीआर सुरू करा

अशा वेळी भारतातील ११२ या आपत्कालीन क्रमांकावर फोन करा. एका व्यक्तीला अॅम्ब्युलन्स बोलवायला सांगा, तर दुसऱ्या व्यक्तीला जवळपास एईडी मशीन आणण्यास सांगा. त्यानंतर सीपीआर देण्यास सुरुवात करा. व्यक्तीला पाठीवर, सपाट आणि कठीण जागेवर झोपवा. त्यानंतर छातीच्या मधोमध दोन्ही हात ठेवून दाब देण्यास सुरुवात करा. प्रौढ व्यक्तीच्या छातीवर ५ ते ६ सेंटीमीटर दाब द्यावा. एका मिनिटात १०० ते १२० वेळा दाब देणे आवश्यक आहे. प्रत्येक दाबानंतर छाती पुन्हा पूर्ववत होऊ द्या. शक्यतो सीपीआर देताना मध्ये खंड पडू देऊ नका.

ऑफिस, जिम आणि घरात काय कराल?

ऑफिसमध्ये अशी घटना घडल्यास सुरक्षा कर्मचारी किंवा प्रथमोपचाराचे प्रशिक्षण घेतलेल्या कर्मचाऱ्यांना बोलवा. अॅम्ब्युलन्सला योग्य ठिकाणी पोहोचण्यासाठी मार्ग दाखवण्याची व्यवस्था करा आणि जवळचे एईडी मशीन आणा. जिममध्ये व्यायाम करताना एखादी व्यक्ती अचानक कोसळल्यास व्यायाम थांबवा, मदत बोलवा आणि व्यक्ती स्वतःहून बरी होते का याची वाट न पाहता सीपीआर सुरू करा. घरी कुटुंबातील सर्वांना सीपीआरचे प्रशिक्षण असणे फायदेशीर ठरते. आपत्कालीन क्रमांक सहज दिसतील अशा ठिकाणी ठेवा. जवळ एईडी मशीन उपलब्ध असल्यास कोणाला तरी ते आणायला सांगा.

एईडी मशीनचा वापर कसा कराल?

एईडी मशीन सुरू करा. त्यासोबत दिलेल्या सूचनेनुसार छातीवर पॅड लावा आणि मशीनच्या आवाजातील सूचनांचे पालन करा. मशीन हृदयाची तपासणी करत असताना किंवा विद्युत झटका देताना व्यक्तीला कोणीही स्पर्श करू नये. प्रशिक्षित वैद्यकीय कर्मचारी येईपर्यंत, व्यक्तीला पुन्हा शुद्ध येऊन सामान्य श्वास सुरू होईपर्यंत किंवा मदत करणाऱ्याला शारीरिकदृष्ट्या पुढे मदत करणे शक्य होईपर्यंत सीपीआर सुरू ठेवा.

कार्डियाक अरेस्ट कोणत्याही वयाच्या आणि कितीही फिट असलेल्या व्यक्तीला येऊ शकतो. त्यामुळे सीपीआरचे प्राथमिक प्रशिक्षण घेणे, एईडी मशीनची उपलब्धता असणे आणि प्रसंग ओळखून तातडीने मदत करणे एखाद्याचा जीव वाचवण्यासाठी महत्त्वाचे ठरू शकते.

स्रोत: मूळ बातमी