दिवाळीच्या धामधुमीत, घाईगडबडीत किंवा नकळतपणे पूजेमध्ये काही चुका होणे स्वाभाविक आहे. मंत्रांचे चुकीचे उच्चारण, पूजेच्या साहित्यात कमतरता, अनावधानाने झालेला अनादर किंवा तिथी-वेळेची गल्लत अशा चुका घडू शकतात. दिवाळीच्या सणात वसुबारसपासून ते पाडव्यापर्यंत प्रत्येक दिवशी धार्मिक विधी केले जातात. मात्र, घाईगडबडीत पूजेदरम्यान काही चुका झाल्यास मनात अपराधीपणाची भावना निर्माण होऊ शकते. धर्मशास्त्रानुसार, ईश्वराची आराधना करताना भाव महत्त्वाचा असतो. तरीही, मनाच्या शांततेसाठी आणि पूजेतील चुकांमुळे लागणाऱ्या दोषांच्या क्षालनासाठी शास्त्रात प्रायश्चित्त आणि विशिष्ट स्तोत्रांच्या पठणाचा मार्ग सांगितला आहे.
## पूजेतील चुकांच्या क्षालनासाठी क्षमा प्रार्थना
कोणत्याही पूजेच्या शेवटी, मग ती धनत्रयोदशीची असो वा लक्ष्मी पूजनाची, अपराधक्षमापन स्तोत्र किंवा खालील क्षमा प्रार्थना मंत्र म्हणणे अनिवार्य मानले जाते. याने सर्व प्रकारच्या ज्ञात-अज्ञात चुकांचे क्षालन होते, असे मानले जाते:
आवाहनं न जानामि न जानामि विसर्जनम्।
पूजां चैव न जानामि क्षमस्व परमेश्वर॥
मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं जनार्दन।
यत्पूजितं मया देव परिपूर्णं तदस्तु मे॥
याचा अर्थ असा आहे की, हे देवा, मला तुमचे आवाहन कसे करावे हे माहित नाही, विसर्जन कसे करावे हे माहित नाही आणि पूजा करण्याची योग्य पद्धतही माहित नाही. मला क्षमा करा. मी मंत्र, क्रिया आणि भक्तीने हीन आहे, तरीही मी जी काही पूजा केली आहे, ती तुम्ही परिपूर्ण मानून स्वीकारावी.
## प्रत्येक दिवसाच्या चुकांसाठी उपाय
वसुबारसच्या दिवशी गाई-वासराची पूजा करताना रागवणे, त्यांना योग्य नैवेद्य न देणे किंवा त्यांचा अनावधानाने अपमान होणे, अशा चुकांचे क्षालन करण्यासाठी जेव्हा शक्य असेल तेव्हा गाईला चारा, गूळ-कपाशी किंवा पुरणपोळी खाऊ घालावी. तिच्या पाठीवरून हात फिरवून आशीर्वाद घ्यावा. तसेच कामधेनु स्तोत्र किंवा गोसूक्ताचे पठण करावे.
धनत्रयोदशी आणि यमदीपदानाच्या दिवशी यमराजासाठी लावलेला दिवा दक्षिण दिशेला न ठेवणे, धन्वंतरी पूजनात औषधी किंवा शुद्धतेचा अभाव असणे, किंवा धन-दागिन्यांचा चुकीचा अहंकार बाळगणे, अशा चुकांचे क्षालन करण्यासाठी गरिबांना किंवा गरजूंना तांबे, पितळ किंवा अन्नाचे दान करावे. अनावधानाने झालेल्या चुकांबद्दल यमराजाकडे अकाली मृत्यू टळण्यासाठी प्रार्थना करावी. तसेच धन्वंतरी स्तोत्र आणि यम सूक्ताचे पठण करावे, किंवा यमराजाचा ॐ यमाय नमः हा मंत्र १०८ वेळा जपावा.
लक्ष्मी पूजनात चूक होण्याची भीती सर्वांत मोठी असते. उदाहरणार्थ, लक्ष्मीची मूर्ती किंवा तसबीर चुकीच्या दिशेला असणे, पूजेच्या वेळी घरात वाद होणे, किंवा मंत्रांचे चुकीचे पठण. याचे क्षालन करण्यासाठी पूजेनंतर पांढऱ्या वस्तू म्हणजे दूध, तांदूळ, साखर किंवा खीर गरजू स्त्रियांना दान करावी. तर श्री सूक्त हे लक्ष्मी पूजनातील सर्व दोषांचे निवारण करण्यासाठी सर्वात प्रभावी मानले जाते. तसेच महालक्ष्मी अष्टकम् भक्तीभावाने म्हणावे.
बलिप्रतिपदा आणि दिवाळी पाडव्याच्या दिवशी राजा बळीच्या पूजनात कमतरता राहणे, किंवा पाडव्याच्या दिवशी पती-पत्नीमध्ये मतभेद, वाद किंवा मोठ्यांचा अनादर होणे, अशा चुकांचे क्षालन करण्यासाठी घरात शांतता ठेवावी. घरातील जिवंत व्यक्ती म्हणजे पती, पत्नी, माता-पिता हेच देवाचे रूप मानले जातात, त्यामुळे त्यांची माफी मागून त्यांना ओवाळावे व आशीर्वाद घ्यावा. यासाठी विष्णु सहस्रनाम किंवा नारायण कवच स्तोत्राचे पठण करावे.
## सर्वसाधारण क्षालन आणि शुद्धीकरणाचे मार्ग
जर तुम्हाला वाटत असेल की दिवाळीच्या पाचही दिवसांत तुमच्याकडून खूप चुका झाल्या आहेत, तर गायत्री मंत्राचा जप करावा. पूजेच्या समाप्तीनंतर किंवा दुसऱ्या दिवशी सकाळी आसनस्थ होऊन १०८ वेळा गायत्री मंत्राचा जप करावा. गायत्री मंत्र हा सर्व मंत्रांमधील श्रेष्ठ असून तो पूजेतील वाचिक आणि मानसिक दोष दूर करतो, असे मानले जाते. पूजेमध्ये काही कमी-जास्त झाले असल्यास कापूर जाळून आरती करावी. कापुराच्या पवित्र धुरामुळे वातावरणातील नकारात्मकता आणि पूजेतील वास्तू दोष नष्ट होतात, अशी मान्यता आहे. शास्त्रात सांगितले आहे की, दानासारखे दुसरे प्रायश्चित्त नाही. दिवाळी संपल्यानंतर कोणत्याही मंदिरात किंवा अनाथालयात अन्न, कपडे किंवा यथाशक्ती धन दान करावे.
देवाकडे भक्ती महत्त्वाची असते, युक्ती किंवा तांत्रिक अचूकता नाही. मनात भीती किंवा अपराधीपणाची भावना ठेवू नका. दिवाळीच्या दिवसांतील चुका मनातून काढून टाकण्यासाठी रोज रात्री झोपण्यापूर्वी किंवा सकाळी देव्हाऱ्यासमोर हात जोडून देवी अपराध क्षमापन स्तोत्र किंवा शिव अपराध क्षमापन स्तोत्र ऐकावे किंवा म्हणावे. धर्म, ज्योतिष, वास्तु इत्यादी विषयांवरील माहिती केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी असून, यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply