जगभरात कोरोना विषाणूचे संकट अद्याप पूर्णपणे टळलेले नाही. त्यातच कोविड-१९ चा ‘पीजे.२.१’ हा नवीन वेगाने पसरणारा प्रकार आरोग्य यंत्रणा आणि शास्त्रज्ञांची चिंता वाढवत आहे. हा प्रकार या वर्षी फेब्रुवारी महिन्यात पहिल्यांदा ओळखला गेला होता. आता तो एकापाठोपाठ एक अशा तब्बल आठ देशांमध्ये पसरला आहे. उत्तर अमेरिकेपासून युरोप आणि आशियापर्यंतच्या प्रवासाने पुन्हा संसर्गाच्या लाटेची भीती निर्माण झाली आहे.
कुठे आणि कसा पसरला हा प्रकार?
आरोग्य संस्थांच्या अहवालानुसार, या नवीन प्रकाराची सुरुवात कॅनडामधील ओंटारियो प्रांतात झाली. सुरुवातीला किरकोळ वाटणारा संसर्ग आता वेगाने सीमा ओलांडून इतर देशांमध्ये पोहोचला आहे. सध्या अमेरिका, स्पेन, फ्रान्स, ऑस्ट्रेलिया, न्यूझीलंड, इस्रायल आणि सिंगापूरसह एकूण आठ देशांमध्ये या प्रकाराची लागण झालेले रुग्ण अधिकृतपणे नोंदवले गेले आहेत. जागतिक आरोग्य संघटना आणि इतर आंतरराष्ट्रीय आरोग्य संस्था या विषाणूच्या प्रत्येक हालचालीवर आणि त्याच्या वेगाने पसरण्याच्या क्षमतेवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. हा विषाणू एका देशातून दुसऱ्या देशात इतक्या कमी वेळात कसा पोहोचला, याचे संशोधन वैज्ञानिक करत आहेत.
स्पाइक प्रोटीनमधील बदलांमुळे वेगवान संसर्ग
‘द जर्नल ऑफ इन्फेक्शन’ मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका प्राथमिक अभ्यासात यामागचे वैज्ञानिक कारण समोर आले आहे. या अहवालानुसार, पीजे.२.१ च्या स्पाइक प्रोटीनमध्ये असामान्यपणे जास्त प्रमाणात उत्परिवर्तने झाली आहेत. स्पाइक प्रोटीन हा विषाणूचा तो मुख्य भाग असतो, ज्याच्या मदतीने तो मानवी शरीराच्या पेशींमध्ये सहज प्रवेश करतो. या बदलामुळे हा विषाणू मानवी पेशींच्या ‘एसीई२ रिसेप्टर’शी अधिक वेगाने आणि मजबुतीने जोडला जातो. इतर जुन्या प्रकारांच्या तुलनेत हा मानवी पेशींमध्ये खूप सहज शिरकाव करू शकतो, ज्यामुळे त्याचा प्रादुर्भाव अतिशय वेगाने होतो. मात्र, दिलासादायक बाब म्हणजे हा विषाणू लस घेतल्यानंतर शरीरात तयार झालेल्या अँटीबॉडीजला पूर्णपणे हुलकावणी देण्यास सक्षम असल्याचे कोणतेही पुरावे संशोधकांना अद्याप सापडलेले नाहीत.
लक्षणे आणि किती धोकादायक?
कोविड महामारीच्या सुरुवातीच्या काळात जसे गंभीर आजार, ऑक्सिजनची गरज किंवा मृत्यूचे प्रमाण पाहायला मिळायचे, तशी भीती सध्या तरी या नवीन प्रकारामुळे नाही, असे वैद्यकीय तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. हा नवीन प्रकार पूर्वीच्या ओमायक्रॉन किंवा इतर अलीकडील उप-प्रकारांपेक्षा लक्षणीयरीत्या अधिक धोकादायक असल्याचे सिद्ध झालेले नाही. तथापि, ज्यांची रोगप्रतिकारक शक्ती कमकुवत आहे किंवा जे आधीपासूनच इतर गंभीर आजारांनी ग्रस्त आहेत, त्यांच्यासाठी मात्र हा त्रासदायक ठरू शकतो. या प्रकाराची लागण झाल्यास प्रामुख्याने सामान्य सर्दी, खोकला, अंगदुखी आणि हलका ताप यांसारखी फ्लूसारखीच लक्षणे दिसून येतात. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या मते, वरवर पाहता याची लक्षणे साध्या सर्दीसारखीच असतात, त्यामुळे अचूक निदानासाठी अँटीजेन चाचणी किंवा जीनोमिक सिक्वेन्सिंग करणेच उत्तम ठरते.
नागरिकांनी कोणती खबरदारी घ्यावी?
जरी या नवीन प्रकारामुळे रुग्णालयात दाखल होण्याचे प्रमाण वाढल्याचा किंवा जास्त गंभीर आजार झाल्याचा कोणताही ठोस पुरावा नसला, तरी त्याची अतिशय वेगाने पसरण्याची क्षमता ही धोक्याची घंटा मानली जात आहे. तज्ज्ञांच्या मते, यावर घाबरून जाण्याची गरज नाही, परंतु निष्काळजीपणा करणे महागात पडू शकतो. बाजारपेठ, सार्वजनिक वाहने किंवा गर्दीच्या ठिकाणी जाताना चेहऱ्यावर मास्क आवर्जून लावावा. हंगामी फ्लू, घसा खवखवणे किंवा सर्दीची लक्षणे दोन दिवसांपेक्षा जास्त काळ जाणवत असतील, तर घराबाहेर पडणे टाळून स्वतःला काही दिवस विलगीकरणात ठेवावे. लक्षणे अंगावर न काढता नजीकच्या केंद्रावर जाऊन कोविड चाचणी करून घ्यावी, जेणेकरून वेळेवर योग्य उपचार मिळू शकतील. सतर्कता आणि योग्य स्वच्छता बाळगून आपण या नवीन संकटापासून स्वतःचा आणि कुटुंबाचा बचाव करू शकतो.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply