उच्च शिक्षणासाठी परदेशात जाणाऱ्या भारतीय विद्यार्थ्यांच्या संख्येत गेल्या दोन वर्षांत मोठी घट झाली आहे. ब्युरो ऑफ इमिग्रेशनच्या आकडेवारीवर आधारित माहिती केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाने संसदेत सादर केली असून त्यानुसार २०२३ मध्ये ९.०८ लाख विद्यार्थी परदेशात गेले होते. २०२४ मध्ये ही संख्या ७.७० लाखांवर आली, तर २०२५ मध्ये ती ६.२६ लाखांपर्यंत घसरली आहे.
विद्यार्थ्यांचा कल बदलतोय
एमेरिटसच्या इंडिया जेन झेड आउटलुक २०२६ या अहवालातूनही हाच कल अधोरेखित झाला आहे. या अहवालानुसार, परदेशात शिक्षण घेण्याचा विचार केलेल्या ४८ टक्के विद्यार्थ्यांचा मागील वर्षभरात परदेशात शिक्षण घेण्याबाबतचा कल कमी झाला आहे. याशिवाय, उच्च शिक्षणाच्या टप्प्यावर जाणाऱ्या ६९ टक्के विद्यार्थ्यांनी व्हिसासंबंधित अनिश्चितता टाळण्यासाठी भारतात उपलब्ध असलेल्या आंतरराष्ट्रीय अभ्यासक्रमांना पसंती दर्शवली आहे.
आखाती देशांकडेही पुन्हा विचार
भारताच्या जवळचे भौगोलिक स्थान, आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठांची उपस्थिती आणि तुलनेने सुलभ शिक्षणाच्या संधी यांमुळे आखाती देश हे भारतीय विद्यार्थ्यांसाठी पारंपरिकदृष्ट्या आकर्षणाचे केंद्र राहिले आहेत. मात्र, पश्चिम आशियातील सध्याच्या भू-राजकीय घडामोडी आणि अनिश्चिततेमुळे या परिस्थितीला आणखी एक महत्त्वाचा पैलू प्राप्त झाला आहे. या प्रदेशातील अस्थिरता, सुरक्षिततेविषयीच्या चिंता आणि शैक्षणिक सातत्याबाबत निर्माण झालेल्या प्रश्नांमुळे विद्यार्थी आणि पालक आपल्या परदेशातील शिक्षणाच्या योजनांचा पुन्हा विचार करत आहेत.
देशातील उच्च शिक्षणाला नवी गती
या बदलत्या परिस्थितीमुळे भारतातील उच्च शिक्षण क्षेत्र आणि त्याला पूरक असलेल्या पायाभूत सुविधांचे महत्त्व वाढत आहे. विद्यार्थी देशातच शिक्षणाच्या संधी शोधत असताना, त्यांचा विचार केवळ शैक्षणिक संस्थांपुरता मर्यादित राहत नाही, तर उच्च शिक्षण घेताना स्वतंत्रपणे राहण्याचा एकूण अनुभवही महत्त्वाचा ठरत आहे. सुरक्षित, आरामदायी आणि व्यवस्थित व्यवस्थापन असलेली निवास व्यवस्था, सामाजिक संवादाच्या संधी, आरोग्य आणि निरोगी जीवनशैलीला प्रोत्साहन देणाऱ्या सुविधा तसेच आपलेपणाची भावना निर्माण करणारे वातावरण या बाबी विद्यार्थी आणि त्यांच्या पालकांसाठी महत्त्वाच्या ठरत आहेत. यावर भाष्य करताना एयूआरयूएस रेसिडेन्सेसचे संस्थापक भारत अग्रवाल म्हणाले की, उच्च शिक्षणाकडे पाहण्याचा विद्यार्थी आणि पालकांचा दृष्टिकोन बदलत आहे. जागतिक अनुभव आणि आंतरराष्ट्रीय संधींचे आकर्षण आजही कायम असले, तरी कुटुंबे आता आपल्या निर्णयांचे एकूण मूल्य तपासत आहेत. यामध्ये सुरक्षितता, परवडणारा खर्च, शिक्षणाचा दर्जा आणि विद्यार्थ्यांना मिळणारे निवासाचे वातावरण या बाबींना विशेष महत्त्व दिले जात आहे. भारतातील उच्च शिक्षण व्यवस्था अधिक सक्षम करण्याची ही एक महत्त्वाची संधी आहे, असे त्यांनी नमूद केले. २०१९ मध्ये स्थापन झालेली एयूआरयूएस ही कंपनी सध्या ८ हून अधिक शहरांमध्ये कार्यरत असून, तिच्या नेटवर्कमध्ये ३० हून अधिक निवासस्थाने आणि २,५०० हून अधिक बेड्स उपलब्ध आहेत.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply