१० नोव्हेंबरपासून कार्तिक महिना; जाणून घ्या नियम आणि महत्त्व

हिंदू परंपरेत कार्तिक महिना हा आत्मशुद्धी आणि पुण्यप्राप्तीचा विशेष काळ मानला जातो. या महिन्यात जप, तप, दान आणि स्नानाला विशेष फळ मिळतं, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. भगवान विष्णू आणि माता लक्ष्मी यांच्या पूजेला या काळात विशेष महत्त्व दिलं जातं. यंदा १० नोव्हेंबरपासून कार्तिक महिना सुरू होणार असून ९ डिसेंबर रोजी त्याची सांगता होईल. या पवित्र काळात कोणत्या गोष्टी करणं शुभ मानलं जातं आणि कशापासून दूर राहावं, हे जाणून घेऊया.

कार्तिक महिन्यात काय करावे

सूर्योदयापूर्वी स्नान करणं या महिन्यात विशेष फलदायी मानलं जातं. स्नानानंतर स्वच्छ वस्त्रं परिधान करून भगवान विष्णूंचं स्मरण केलं जातं. नदी किंवा पवित्र तलावात स्नान शक्य नसेल, तर घरीच स्नान करून पूजा करता येते. सकाळी किंवा संध्याकाळी विष्णूंसमोर दिवा लावून त्यांच्या मंत्रांचा जप करणं, भजन, ध्यान आणि धार्मिक ग्रंथांचं वाचन यालाही या महिन्यात महत्त्व आहे.

तुळशी पूजनालाही कार्तिक महिन्यात विशेष स्थान आहे. तुळस भगवान विष्णूंना प्रिय मानली जाते, त्यामुळे तुळशीच्या रोपाची काळजी घेणं, त्याच्याजवळ दिवा लावणं आणि श्रद्धेने पूजा करणं शुभ मानलं जातं. संध्याकाळी तुळशीजवळ, मंदिरात किंवा घराच्या प्रवेशद्वारावर दिवा लावण्याची दीपदानाची परंपरा या महिन्यात विशेष प्रचलित आहे. दिवा हा अंधारातून प्रकाशाकडे जाण्याचं प्रतीक मानला जातो. अन्न, वस्त्र आणि गरजेच्या वस्तूंचं दान करणं, गरजूंना मदत करणं यालाही या महिन्यात धार्मिक महत्त्व आहे.

कार्तिक महिन्यात काय टाळावे

धार्मिक परंपरेनुसार या महिन्यात मांसाहार, मद्य आणि इतर तामसिक पदार्थांपासून दूर राहण्याचा सल्ला दिला जातो. काही लोक कांदा आणि लसूण खाणंही टाळतात. आत्मसंयम आणि भक्तीचा काळ मानला जाणारा हा महिना राग, वादविवाद, अपशब्द, खोटं बोलणं आणि द्वेष यांपासून दूर राहण्यासाठीही ओळखला जातो. दान करताना दिखावा करू नये, आपल्या आर्थिक परिस्थितीनुसार दान करावं आणि कोणावरही दानासाठी दबाव टाकू नये, असंही सांगितलं जातं.

स्रोत: मूळ बातमी