घरातील तुळशीचे रोप धार्मिकदृष्ट्या खूप महत्त्वाचे मानले जाते. आयुर्वेदातही तुळशीला वेगळे स्थान आहे. मात्र उन्हाळ्याचे कडक ऊन असो किंवा हिवाळ्याची कडाक्याची थंडी, योग्य काळजी न घेतल्यास हे रोप सुकू लागते. विशेषतः हिवाळ्यात पुरेसा सूर्यप्रकाश मिळत नाही, थंडी आणि धुके वाढते. त्यामुळे तुळशीची पाने काळी पडून गळू शकतात आणि रोपाची वाढही मंदावते. या ऋतूत रोपाची थोडी अधिक काळजी घेतली, तर ते हिरवेगार आणि दाट राहू शकते. त्यासाठी काही सोप्या गार्डनिंग टिप्स उपयोगी पडतात.
मंजिरी काढा आणि रोप थंडीपासून झाका
रोपाला भरपूर मंजिरी आल्या असतील आणि त्यातील काही सुकू लागल्या असतील, तर त्या काढून टाकाव्यात. मंजिरी तोडताना खोडाला इजा होणार नाही याची काळजी घ्यावी. हिरव्या मंजिरीचा वापर चहासाठी करता येतो, तर सुकलेल्या मंजिरींमधील बिया नवीन रोपे लावण्यासाठी उपयोगी पडतात. रोपावर जास्त मंजिरी राहिल्या, तर नवीन पाने आणि फांद्यांची वाढ मंदावू शकते. हिवाळ्यातील थंडी, थंड वारे आणि दव यांमुळेही पाने सुकतात. त्यामुळे कुंडी अशा ठिकाणी ठेवावी, जिथे रोपाला थोडा सूर्यप्रकाश मिळेल आणि थंड वाऱ्यापासून संरक्षणही मिळेल. रात्रीच्या वेळी रोपावर हलके सुती कापड झाकून ठेवल्यास थंडीपासून संरक्षण मिळू शकते.
माती, पाणी आणि खताची योग्य काळजी
हिवाळ्यात कुंडीतील माती घट्ट होते, त्यामुळे पाणी व्यवस्थित मुरत नाही. म्हणून वेळोवेळी मातीची हलकी खुरपणी करावी आणि पाण्याचा निचरा योग्य होत आहे का, हे तपासावे. साधारण दीड महिन्याच्या अंतराने थोडे खत घालता येते. मात्र माती कोरडी होऊ लागल्यावरच रोपाला पाणी द्यावे. रोपाची वाढ चांगली होण्यासाठी जुन्या शेणाचे पाण्यात द्रावण तयार करून कुंडीत घालता येते. थोडे एप्सम सॉल्ट पाण्यात मिसळून पानांवर फवारणी करण्याचाही पर्याय आहे. कच्चे दूध आणि पाणी एकत्र करून तयार केलेले द्रावण रोपाच्या मुळाशी घालता येते.
तुळशीचे रोप सुकत असेल, तर आधी खोडाची हलकी खरवड करून आतून हिरवा भाग आहे का, ते तपासावे. पूर्णपणे सुकलेल्या फांद्या कात्रीने कापून टाकाव्यात. कापलेल्या फांद्यांच्या टोकांना वितळलेल्या मेणाने किंवा टेपने झाकून ठेवावे. त्यानंतर कुंडीतील माती हलकी करून त्यात खत मिसळावे आणि रोपाची नियमित काळजी घ्यावी. या सोप्या उपायांनी हिवाळ्यातही तुळशीचे रोप हिरवेगार राहू शकते.
Leave a Reply