सोमवार, २३ नोव्हेंबर २०२६ ▶
वेगवान महाराष्ट्र महाराष्ट्राच्या ताज्या बातम्या

बाबा होण्याआधी पुरुषांनी कराव्यात ‘या’ महत्त्वाच्या तपासण्या

अपत्यप्राप्तीचे नियोजन करताना केवळ महिलांचीच नव्हे, तर पुरुषांचीही तपासणी गरजेची असते. वीर्य तपासणी, डीएनए चाचणी आणि जीवनशैलीबद्दल डॉक्टर काय सांगतात ते पाहा.

बाबा होण्याआधी पुरुषांनी कराव्यात ‘या’ महत्त्वाच्या तपासण्या

मूल होण्याचे नियोजन करताना बहुतेकदा सगळे लक्ष महिलेच्या आरोग्याकडे आणि तिच्या तपासण्यांकडे जाते. पण डॉक्टरांच्या मते, ही जबाबदारी दोघांचीही असते. पुरुषाचे आरोग्य आणि शुक्राणूंची गुणवत्ता गर्भधारणेत तितकीच महत्त्वाची भूमिका बजावते. त्यामुळे अपत्यप्राप्तीचा विचार करत असाल, तर पुरुषांनीही काही महत्त्वाच्या तपासण्या करून घेणे गरजेचे आहे.

वीर्य तपासणी ही पहिली पायरी

डॉक्टरांच्या मते, वीर्य तपासणी ही पुरुषांच्या प्रजनन क्षमतेचे मूल्यांकन करण्याची प्राथमिक आणि आवश्यक चाचणी आहे. यात शुक्राणूंची संख्या, त्यांची गतिशीलता आणि त्यांचा आकार मोजला जातो. म्हणजेच, शुक्राणू किती आहेत, त्यापैकी किती योग्य प्रकारे हालचाल करत आहेत आणि किती सामान्य आकाराचे आहेत, हे या तपासणीतून समजते. हे तीन घटक शुक्राणूंच्या आरोग्याबद्दल महत्त्वाची माहिती देतात. मात्र, केवळ सामान्य वीर्य तपासणीने प्रत्येक समस्या सुटतेच असे नाही.

डीएनए चाचणी आणि वाहक तपासणी

काही प्रकरणांमध्ये शुक्राणूंच्या डीएनएचीही चाचणी केली जाते. डीएनए फ्रॅगमेंटेशन इंडेक्समधून शुक्राणूंमधील डीएनएचे किती नुकसान झाले आहे, हे कळते. डीएनएचे नुकसान जास्त असल्यास फलनावर आणि भ्रूणाच्या विकासावर परिणाम होऊ शकतो, तसेच गर्भपाताचा धोका वाढू शकतो. विशेषतः इतर अहवाल सामान्य असूनही गर्भधारणा होण्यात अडचण येत असेल किंवा सुरुवातीचे गर्भ वारंवार नष्ट होत असतील, तर ही चाचणी महत्त्वाची ठरते. चांगली बाब म्हणजे शुक्राणूंमधील डीएनएचे नुकसान हे जीवनशैलीशीही जोडलेले असते आणि त्यात बदल करता येतो.

जर पत्नी थॅलेसेमिया वाहक चाचणी करत असेल, तर पतीनेही ही चाचणी करून घ्यावी, असे सांगितले जाते. दोन्ही जोडीदार थॅलेसेमियाचे वाहक असतील, तर प्रत्येक गर्भधारणेत मुलाला थॅलेसेमिया मेजर होण्याचा धोका चारपैकी एक असतो. याशिवाय दोन्ही जोडीदारांसाठी एसएमएसाठी वाहक तपासणीही केली जाऊ शकते. अशा चाचण्या जोडप्यांना नियोजनापूर्वी आपली स्थिती जाणून घेण्यास मदत करतात.

जीवनशैलीतले बदलही तितकेच महत्त्वाचे

शुक्राणू तयार होऊन पूर्णपणे परिपक्व होण्यासाठी अंदाजे ७४ दिवस लागतात. म्हणजेच, आज अंड्याचे फलन करणाऱ्या शुक्राणूंची तयारी अंदाजे अडीच महिन्यांपूर्वीच सुरू झालेली असते. या काळात पुरुष काय खातो-पितो, धूम्रपान करतो की नाही, किती झोपतो आणि आरोग्याची किती काळजी घेतो, या सर्व घटकांचा शुक्राणूंवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे नियोजनाच्या सुमारे तीन महिने आधीपासूनच सवयींवर लक्ष देणे फायदेशीर ठरते.

अपत्याचे नियोजन करण्यापूर्वी पुरुषाने केवळ प्रजनन चाचण्यांवरच लक्ष केंद्रित करू नये. वजन, रक्तदाब, उपाशीपोटी रक्तातील साखर आणि घेत असलेली औषधे यांचेही पुनरावलोकन महत्त्वाचे आहे. अतिरिक्त वजनाचा टेस्टोस्टेरॉन आणि शुक्राणूंच्या गुणवत्तेवर परिणाम होऊ शकतो. काही विशिष्ट औषधांचाही शुक्राणूंच्या गुणवत्तेवर परिणाम होऊ शकतो, त्यामुळे दीर्घकाळ औषध घेत असाल तर डॉक्टरांना त्याची माहिती द्यावी.

मद्यपानापासून दूर राहण्याचा सल्ला दिला जातो, कारण त्यामुळे शुक्राणूंवर परिणाम होऊ शकतो, ऑक्सिडेटिव्ह स्ट्रेस वाढू शकतो आणि टेस्टोस्टेरॉनवरही परिणाम होऊ शकतो. सिगारेटसोबतच हुक्का आणि शिशा यांनाही सुरक्षित पर्याय मानू नये. धूम्रपानामुळे शुक्राणूंची संख्या, हालचाल, आकार आणि डीएनए यांवर परिणाम होऊ शकतो, त्यामुळे नियोजनापूर्वी धूम्रपान सोडणे हे महत्त्वाचे पाऊल मानले जाते. शुक्राणूंच्या निर्मितीसाठी सामान्यपेक्षा किंचित कमी तापमानाची गरज असते, त्यामुळे बराच वेळ मांडीवर लॅपटॉप ठेवून बसणे, खूप घट्ट अंतर्वस्त्रे घालणे किंवा बराच वेळ गरम पाण्यात बसणे यांसारख्या सवयी टाळणे उत्तम आहे.

झोपेची कमतरता आणि दीर्घकालीन तणावाचाही पुरुषांच्या आरोग्यावर परिणाम होतो. सातत्याने सहा तासांपेक्षा कमी झोपल्याने किंवा नियमितपणे उशिरा झोपल्याने टेस्टोस्टेरॉन आणि शुक्राणूंच्या गुणवत्तेवर परिणाम होऊ शकतो. तणावाचा शरीरातील हार्मोनल प्रणालीवर परिणाम होतो, जी शुक्राणूंच्या निर्मितीत सहभागी असते. फॉलिक अ‍ॅसिड, झिंक, सेलेनियम, कोएन्झाइम क्यू१० आणि व्हिटॅमिन डी यांसारखे अँटिऑक्सिडंट्स प्रजनन क्षमतेसाठी फायदेशीर मानले जातात, विशेषतः त्यांची कमतरता असताना. मात्र, सप्लिमेंट्सना जीवनशैलीतील बदलांचा पर्याय मानू नये आणि ते घेण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे उत्तम.

समृद्धी जगताप

Similar Posts

View All

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

ही वेबसाइट AI सहाय्याने व्यवस्थापित केली जाते · This website is managed with AI assistance