गर्भधारणेचे नियोजन करताना महिलांच्या आरोग्याची आणि आहाराची विशेष काळजी घेतली जाते. मात्र या काळात पुरुषांचे आरोग्यही तितकेच महत्त्वाचे असते. पुरुषांच्या शरीरात निरोगी शुक्राणू तयार होण्यासाठी फोलेट हे जीवनसत्त्व महत्त्वाची भूमिका बजावते. त्यामुळे बाबा होण्याचे नियोजन करणाऱ्या पुरुषांनीही आपल्या आहाराकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे.
फोलेट म्हणजे काय आणि त्याची भूमिका काय?
फोलेट हे व्हिटॅमिन बी ९ चे नैसर्गिक स्वरूप आहे. हिरव्या पालेभाज्या, डाळी, कडधान्ये, वाटाणे, संत्री यांसारखी लिंबूवर्गीय फळे आणि जीवनसत्त्वे घातलेली धान्ये यांमधून शरीराला फोलेट मिळते. फॉलिक ॲसिड हे याच जीवनसत्त्वाचे एक स्वरूप आहे. ठाण्यातील नोव्हा आयव्हीएफ फर्टिलिटीच्या वंध्यत्व निवारण तज्ज्ञ डॉ. विशेषा यादव यांच्या मते, शरीरात नवीन पेशी तयार होण्यासाठी आणि डीएनए म्हणजे शरीरातील आनुवंशिक माहिती तयार होण्यासाठी फोलेटची गरज असते. निरोगी शुक्राणू तयार होण्यासाठी आणि त्यांच्यातील आनुवंशिक माहिती सुरक्षित राहण्यासाठीही हे जीवनसत्त्व महत्त्वाचे आहे. शरीरात फोलेटची कमतरता असल्यास शुक्राणूंच्या वाढीवर आणि विकासावर परिणाम होऊ शकतो. शुक्राणूंची संख्या, त्यांच्या हालचालीचा वेग आणि त्यांचा आकार यांचा फोलेटच्या प्रमाणाशी काही संबंध आहे का, यावर संशोधन करण्यात आले आहे. शरीरावर वाढणारा ताण आणि काही पोषक घटकांची कमतरता यामुळे शुक्राणूंमधील आनुवंशिक माहितीचे नुकसान होऊ शकते.
आहारात काय घ्यावे आणि गोळ्यांबाबत काळजी
बाबा होण्याचे नियोजन करणाऱ्या पुरुषांनी रोजच्या आहारात हिरव्या पालेभाज्या, डाळी, कडधान्ये, वाटाणे, संत्री यांसारखी फळे आणि फोलेट असलेली धान्ये घ्यावीत. याशिवाय शरीराला झिंक, व्हिटॅमिन बी १२ आणि इतर आवश्यक पोषक घटकही योग्य प्रमाणात मिळणे गरजेचे आहे. त्यामुळे केवळ एका जीवनसत्त्वावर अवलंबून न राहता संतुलित आहार घेणे महत्त्वाचे आहे. शरीरात फोलेटची कमतरता असल्यास, आहारातून पुरेसे पोषण मिळत नसल्यास किंवा काही विशिष्ट आरोग्याच्या समस्या असल्यास डॉक्टर फॉलिक ॲसिडच्या गोळ्या घेण्याचा सल्ला देऊ शकतात. मात्र बाबा होण्याचे नियोजन करणाऱ्या प्रत्येक पुरुषाने या गोळ्या घेतल्याच पाहिजेत, असे नाही. फॉलिक ॲसिडच्या गोळ्या घेतल्याने शुक्राणूंची गुणवत्ता सुधारतेच, असे नाही. त्यामुळे या गोळ्या घेण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय जास्त प्रमाणात फॉलिक ॲसिड घेणे टाळावे, कारण त्याचे प्रमाण जास्त झाल्यास शरीरातील व्हिटॅमिन बी १२ ची कमतरता असूनही तिची लक्षणे दिसून येत नाहीत. गर्भधारणेचे नियोजन करताना दोन्ही जोडीदारांनी आपल्या आरोग्याची आणि आहाराची काळजी घेणे गरजेचे आहे. योग्य पोषण, निरोगी जीवनशैली आणि तज्ज्ञांचा सल्ला यामुळे प्रजनन आरोग्य चांगले ठेवण्यास मदत होऊ शकते.
Leave a Reply