कार्तिक महिन्यात येणारी देवउठनी एकादशी हा हिंदू धर्मातील अत्यंत महत्त्वाचा दिवस मानला जातो. या दिवशी भगवान विष्णू आणि देवी लक्ष्मीची विशेष पूजा केली जाते. धार्मिक श्रद्धेनुसार या दिवशी योग्य विधींनी पूजा केल्याने जीवनात सुख, समृद्धी आणि कल्याण लाभते. देवउठनी एकादशीला कार्तिकी एकादशी असेही म्हटले जाते.
वर्षभरात एकूण २४ एकादशी येतात आणि प्रत्येक एकादशीचे स्वतःचे धार्मिक व आध्यात्मिक महत्त्व आहे. देवउठनी एकादशीबद्दल अशी मान्यता आहे की या दिवशी भगवान विष्णू चार महिन्यांच्या योगनिद्रेतून जागे होतात आणि त्यानंतर शुभकार्यांना सुरुवात होते. त्यामुळे या दिवसाला विशेष महत्त्व दिले जाते.
एकादशीची वेळ आणि उपवासाचा दिवस
वैदिक पंचांगानुसार कार्तिक शुक्ल पक्षाच्या एकादशी तिथीची सुरुवात २० नोव्हेंबर रोजी सकाळी ७:१५ वाजता होत आहे आणि तिची समाप्ती २१ नोव्हेंबर रोजी सकाळी ६:३१ वाजता होणार आहे. उदयतिथीनुसार देवउठनी एकादशीचा उपवास २० नोव्हेंबर रोजी केला जाणार आहे. वैष्णव परंपरेनुसार दुय्यम देवउठनी एकादशीचा उपवास २१ नोव्हेंबर रोजी केला जातो, म्हणूनच पंचांगामध्ये दोन्ही तारखांचा उल्लेख आहे.
या दिवशी तुळशी पूजनालाही विशेष महत्त्व आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार तुळस भगवान विष्णूंना प्रिय आहे, त्यामुळे या दिवशी तुळशीची पूजा आणि तुळशी विवाह केला जातो.
राशीनुसार कोणते उपाय करावेत?
ज्योतिषशास्त्रानुसार प्रत्येक राशीसाठी वेगवेगळे उपाय सांगितले जातात. मेष राशीच्या लोकांनी भगवान विष्णूला लाल फुले अर्पण करावीत. वृषभ आणि तूळ राशीच्या लोकांनी पांढऱ्या वस्तूंचे दान करावे; त्यामुळे सुख-समृद्धी लाभते आणि वैवाहिक जीवनात प्रेम वाढते, अशी मान्यता आहे. मिथुन राशीच्या लोकांनी हिरवे वस्त्र, तर सिंह राशीच्या लोकांनी पिवळे वस्त्र अर्पण करावे आणि स्वतःही पिवळे वस्त्र परिधान करावे.
कर्क राशीच्या लोकांनी खीर अर्पण करावी, त्यामुळे घरात आनंद नांदतो, अशी श्रद्धा आहे. कन्या राशीच्या लोकांनी पांढऱ्या मिठाईसोबत केशराचा नैवेद्य दाखवावा; त्यामुळे आर्थिक अडचणी दूर होतात, असे मानले जाते. वृश्चिक राशीच्या लोकांनी गुळाचे दान करावे, त्यामुळे नोकरी-व्यवसायात यश मिळते. धनु राशीच्या लोकांनी पिवळे कपडे, पिवळे चंदन आणि पिवळी फळे दान करावीत. मकर राशीच्या लोकांनी दही आणि वेलची अर्पण करावी. कुंभ राशीच्या लोकांनी पिंपळाच्या झाडाखाली तिळाच्या तेलाचा दिवा लावावा, तर मीन राशीच्या लोकांनी गरजूंना दान करावे आणि गरिबांची सेवा करावी.
हे उपाय धार्मिक श्रद्धा आणि ज्योतिषशास्त्रावर आधारित आहेत. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे योग्य ठरेल.
Leave a Reply