पैशांची बचत करायची म्हटली की आजही गाव असो की शहर, अनेकांच्या मनात आधी पोस्ट ऑफिसचं नाव येतं. बँकेच्या व्यवहारांपेक्षा पोस्ट ऑफिस जवळचं आणि सोपं वाटतं, म्हणून लाखो लोक आजही तिथे बचत खातं ठेवतात. पिढ्यान्पिढ्या ही सवय चालत आली आहे — आजोबा, आई-वडिलांनी पोस्ट ऑफिसमध्ये पैसे ठेवले, त्यांचं पाहून पुढच्या पिढीनेही तिथेच खातं उघडलं. आजच्या पिढीतील अनेकजण मोबाईलवरून सगळे व्यवहार करतात, तरी काहींना पोस्ट ऑफिसचं खातं हवंच असतं. पण या खात्याबाबत काही नियम आहेत, जे अनेकांना माहिती नसतात. विशेषतः एकापेक्षा जास्त खाती उघडण्याबाबत लोकांच्या मनात गोंधळ असतो. हे नियम नेमके काय सांगतात, ते पाहू.
एका व्यक्तीला फक्त एकच सिंगल खाते
नियमांनुसार एका व्यक्तीला पोस्ट ऑफिसमध्ये फक्त एकच सिंगल बचत खाते उघडता येते. दोन किंवा तीन सिंगल खाती उघडणे शक्य नाही. एका शाखेत सिंगल खाते असेल, तर दुसऱ्या शाखेत किंवा दुसऱ्या गावात जाऊन दुसरे खाते उघडण्याचा प्रयत्नही यशस्वी होणार नाही, कारण खातेदाराचे नाव सगळीकडे एकच असते. मात्र, सिंगल खात्याच्या खातेदाराला संयुक्त बचत खाते उघडण्याची मुभा आहे. म्हणजे एकट्याचे खाते असतानाही दुसरे संयुक्त खाते उघडता येते आणि दोन्ही खाती एकाच वेळी चालू ठेवता येतात. संयुक्त खाते सुरू केल्यामुळे सिंगल खाते बंद होत नाही.
संयुक्त खात्याचे नियम आणि लागणारी कागदपत्रे
आधीच्या नियमानुसार संयुक्त खात्यात फक्त दोनच भागीदार असू शकत होते. आता नियम बदलले असून एका संयुक्त खात्यात तीन भागीदार राहू शकतात. म्हणजे नवरा, बायको आणि मुलगा असे तिघे मिळून एक संयुक्त खाते उघडू शकतात. संयुक्त खात्याचे दोन प्रकार असतात. पहिल्या प्रकारात खात्यातील प्रत्येक व्यवहारासाठी सर्व भागीदारांची संमती आणि सही आवश्यक असते — एकट्या भागीदाराला पैसे काढता किंवा टाकता येत नाहीत. दुसऱ्या प्रकारात मात्र एक भागीदार एकट्यानेही व्यवहार करू शकतो; प्रत्येक वेळी सगळ्यांची परवानगी लागत नाही. खाते उघडतानाच कोणता प्रकार हवा आहे, हे ठरवावे लागते. खाते उघडण्यासाठी वैध ओळखपत्र, पत्त्याचा पुरावा आणि पासपोर्ट आकाराचे फोटो द्यावे लागतात. संयुक्त खात्यासाठी सर्व भागीदारांची केवायसी प्रक्रिया पूर्ण करावी लागते आणि त्यांची कागदपत्रेही जमा करावी लागतात. त्यामुळे खाते उघडायला जाण्यापूर्वी सर्व कागदपत्रे सोबत घेऊन जाणे योग्य ठरते.
Leave a Reply