भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील राजकीय आणि राजनैतिक संबंध तणावपूर्ण असतानाही दोन्ही देशांमधील आर्थिक व्यवहार पूर्णपणे थांबलेले नाहीत. अधिकृतपणे व्यापार बंद असताना आणि दोन्ही देशांमधील कटुता वाढलेली असतानाही पाकिस्तानने २०२६ च्या जुलै ते सप्टेंबर या कालावधीत भारतातून ६१.७ दशलक्ष डॉलर्स किमतीच्या वस्तू आयात केल्या आहेत.
एका वर्षात आयात जवळपास ६९ टक्क्यांनी वाढली
पाकिस्तानच्या स्टेट बँकेने जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, जुलै ते सप्टेंबर २०२६ या तीन महिन्यांत पाकिस्तानने भारतातून ६१.७ दशलक्ष डॉलर्सच्या वस्तू आयात केल्या आहेत. मागील वर्षी याच कालावधीत हा आकडा ३६.६ दशलक्ष डॉलर्स होता, म्हणजेच एका वर्षात आयातीमध्ये जवळपास ६९ टक्क्यांची वाढ झाली आहे. विशेष म्हणजे या काळात पाकिस्तानकडून भारतात कोणतीही निर्यात झालेली नाही. दोन्ही देशांमधील अधिकृत व्यापार स्थगित असताना आयातीमध्ये झालेली ही वाढ विशेष लक्ष वेधून घेत आहे. मात्र ही आकडेवारी बँकांमार्फत झालेल्या आयात पेमेंटची असून प्रत्येक मालाची वाहतूक नेमक्या कोणत्या मार्गाने झाली, हे स्पष्ट होत नाही.
औषधे आणि रसायनांना मोठी मागणी
पाकिस्तानकडून भारतातून होणाऱ्या आयातीमध्ये औषधे आणि सेंद्रिय रसायनांचा मोठा वाटा आहे. पाकिस्तानच्या औषधनिर्मिती उद्योगाला भारतातून मिळणारा कच्चा माल महत्त्वाचा ठरतो. भारतीय औषध उद्योग तुलनेने कमी किमतीत औषध आणि औषध निर्मितीसाठी आवश्यक घटक उपलब्ध करून देतो. याशिवाय प्लास्टिक, पेट्रोलियम उत्पादने, रंग, रबर, चहा, कॉफी, भाज्या आणि मसाले यासारख्या वस्तूंचाही व्यापार होत असल्याचे दिसते. इतर देशांमधून या वस्तूंची आयात केल्यास वाहतूक खर्च आणि उत्पादन खर्च वाढू शकतो. त्यामुळे राजकीय तणाव असूनही व्यावसायिक गरजांमुळे भारतीय उत्पादनाची मागणी कायम असल्याचे चित्र आहे.
तिसऱ्या देशांमार्फत व्यापार
भारत आणि पाकिस्तानमधील थेट व्यापार बंद असल्याने भारतीय वस्तू संयुक्त अरब अमिराती, मलेशिया, सिंगापूर यांसारख्या तिसऱ्या देशांमार्फत पाकिस्तानमध्ये पोहोचत असल्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. काही वस्तू आधी तिसऱ्या देशांमध्ये पाठवून तेथून पाकिस्तानला निर्यात केल्या जातात. त्यामुळे मूळ उत्पादक देश आणि माल पाठवण्याचा मार्ग यामध्ये फरक निर्माण होऊ शकतो. दरम्यान काही विश्लेषकांच्या मते दोन्ही देशांमधील काही अलीकडील सकारात्मक घडामोडी संबंध सुधारण्याचे संकेत देत आहेत. मात्र व्यापाराच्या आकडेवारीवरून राजनैतिक संबंध सुधारल्याचा थेट निष्कर्ष काढता येणार नाही. सुरक्षा आणि दहशतवाद यांचा संबंध आणि त्यावरचे प्रश्न हे कायम असल्याने अधिकृत व्यापार पुन्हा सुरू होण्यासाठी दोन्ही देशांमध्ये विश्वासाचे वातावरण निर्माण होणे आवश्यक आहे.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply