८ नोव्हेंबरला लक्ष्मीपूजनाच्या रात्री मुंबईत मोठ्या प्रमाणावर फटाके उडवण्यात आले. त्यामुळे शहरभर धूर पसरला आणि हवेची गुणवत्ता खालावली. ध्वनी प्रदूषणही वाढले. मात्र या सगळ्यात एक दिलासादायक बाजूही समोर आली आहे. यंदा दिवाळीत मुंबईची हवा गेल्या वर्षीपेक्षा चांगली राहिली असून, फटाक्यांच्या आवाजाची पातळीही दोन दशकांतील सर्वात कमी पातळीवर आली आहे.
दोन दशकांत आवाजाची पातळी निम्म्याहून कमी
२००६ मध्ये दिवाळीदरम्यान फटाक्यांच्या आवाजाची कमाल पातळी १४४.९ डेसिबल इतकी नोंदवण्यात आली होती. २०२६ मध्ये हीच पातळी ९३.१ डेसिबलवर आली आहे. म्हणजेच वीस वर्षांत आवाजाची तीव्रता लक्षणीयरीत्या कमी झाली आहे. ग्रीन फटाक्यांची वाढती मागणी आणि फुलबाजी व भुईचक्र यांसारख्या कमी आवाजाच्या फटाक्यांची लोकप्रियता यामागे असल्याचे सांगितले जात आहे. न्यायालयीन कारवाई, ध्वनिप्रदूषणासंदर्भातील नियमांची अंमलबजावणी आणि विविध जनजागृती मोहिमांमुळेही फटाक्यांच्या आवाजावर काही प्रमाणात नियंत्रण मिळवण्यात यश आल्याचे पर्यावरण कार्यकर्त्यांचे मत आहे. मात्र आवाजाची पातळी कमी झाली असली तरी निवासी भागांमध्ये ध्वनिप्रदूषण अद्यापही निर्धारित मर्यादेपेक्षा अधिक असल्याची चिंता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे नियमांची अधिक कठोर अंमलबजावणी करण्याची गरज अधोरेखित होत आहे.
हवेच्या गुणवत्तेत ३० टक्के सुधारणा, पण रात्रीची वाढ चिंताजनक
दरम्यान, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा मुंबईच्या दिवाळीतील हवेच्या गुणवत्तेतही सुमारे ३० टक्क्यांनी सुधारणा झाली आहे. २०२५ मध्ये मुंबईचा सरासरी हवा गुणवत्ता निर्देशांक १८८ म्हणजेच खराब श्रेणीत होता. तर २०२६ मध्ये तो १३२ वर आला असून मध्यम श्रेणीत नोंदवण्यात आला आहे. मात्र दिवाळीच्या रात्री फटाक्यांच्या आतषबाजीमुळे अनेक भागांतील हवेची गुणवत्ता अचानक खालावल्याचे दिसून आले. अंधेरी येथे रात्री ८ वाजता पीएम २.५ ची पातळी ४२ होती, मात्र अवघ्या दोन तासांत ती वाढून ५९७ वर पोहोचली. मालाडमध्ये ही पातळी ६०६ पर्यंत नोंदवण्यात आली, तर चेंबूरमध्ये रात्री १० वाजता पातळी ४८० वर गेली. दरम्यान, अंधेरी पश्चिमेतील लोखंडवाला परिसरात बांधकाम सुरू असलेल्या एका इमारतीच्या हिरव्या सुरक्षा जाळीवर फटाका पडल्याने आग लागल्याची माहितीही समोर आली आहे. एकूणच, मुंबईत दिवाळीदरम्यान हवेच्या गुणवत्तेत सरासरी सुधारणा झाली असली तरी रात्रीच्या वेळी फटाक्यांमुळे प्रदूषणात मोठी वाढ होत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. त्यामुळे ध्वनी आणि वायू प्रदूषण रोखण्यासाठी जनजागृतीसोबतच नियमांची प्रभावी आणि कठोर अंमलबजावणी करणे आवश्यक आहे.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply