१२वी कृषीनंतर करिअरच्या उत्तम संधी; ‘हे’ कोर्सेस आणि नोकऱ्या

भारत हा कृषीप्रधान देश आहे आणि आजच्या काळात कृषी क्षेत्र केवळ शेतीपुरते मर्यादित राहिलेले नाही. हे क्षेत्र एक मोठे कॉर्पोरेट आणि संशोधन केंद्र म्हणून पुढे येत आहे. दरवर्षी लाखो विद्यार्थी बारावीमध्ये कृषी विषय निवडतात. मात्र बोर्ड परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यानंतर विद्यार्थी आणि पालकांसमोर पुढे रोजगाराच्या कोणत्या संधी मिळतील, हा प्रश्न उभा राहतो. बारावीचे शिक्षण कृषी शाखेतून पूर्ण केले असेल, तर देश-विदेशात करिअर करण्यासाठी अनेक चांगले पर्याय उपलब्ध आहेत.

बारावीनंतर कोणते अभ्यासक्रम?

बारावी कृषी उत्तीर्ण झाल्यानंतर सर्वात लोकप्रिय अभ्यासक्रम बी.एस्सी. ॲग्रीकल्चर हा आहे. हा चार वर्षांचा व्यावसायिक पदवी अभ्यासक्रम आहे. याशिवाय विद्यार्थी आपल्या आवडीनुसार बी.एस्सी. हॉर्टिकल्चर, बी.एस्सी. फॉरेस्ट्री, बी.टेक ॲग्रीकल्चरल इंजिनिअरिंग, बी.एस्सी. डेअरी टेक्नॉलॉजी किंवा बी.एफ.एस्सी. यांसारखे अभ्यासक्रम निवडू शकतात. या अभ्यासक्रमांमध्ये प्रवेश मिळवण्यासाठी राष्ट्रीय स्तरावर सीयूईटी-यूजी आणि राज्य स्तरावर विविध प्रवेश परीक्षा घेतल्या जातात. त्यांच्या माध्यमातून देशातील नामांकित कृषी विद्यापीठांमध्ये प्रवेश मिळतो.

सरकारी नोकऱ्यांच्या मोठ्या संधी

कृषी क्षेत्रात पदवी पूर्ण केल्यानंतर केंद्र आणि राज्य सरकारअंतर्गत अनेक सरकारी नोकऱ्या मिळतात. बँकिंग क्षेत्रात दरवर्षी आयबीपीएस एसओच्या माध्यमातून कृषी क्षेत्र अधिकारी पदाची भरती केली जाते. याशिवाय एसएससी आणि राज्य लोकसेवा आयोगांमार्फत कृषी विकास अधिकारी, कृषी विस्तार अधिकारी आणि मृदा संवर्धन अधिकारी या पदांवर नियुक्त्या केल्या जातात. भारतीय अन्न महामंडळ आणि नाबार्डसारख्या मोठ्या संस्थांमध्येही कृषी पदवीधरांसाठी दरवर्षी प्रशासकीय आणि तांत्रिक पदे निघतात.

खासगी क्षेत्र आणि संशोधन

सरकारी नोकऱ्यांशिवाय खासगी क्षेत्रातही कृषी व्यावसायिकांची मोठी मागणी आहे. देश-विदेशातील मोठ्या खत कंपन्या, बियाणे उत्पादक कंपन्या आणि कीटकनाशके बनवणाऱ्या कंपन्या कृषी पदवीधरांना विक्री कार्यकारी, संशोधन सहकारी आणि गुणवत्ता हमी अधिकारी म्हणून नियुक्त करतात. याशिवाय अन्न प्रक्रिया उद्योग, दुग्ध व्यवसाय, शीतगृह साखळी आणि कृषी-रसायन उद्योगांमध्येही चांगल्या वेतनावर काम करण्याची संधी मिळते.

अभ्यास आणि संशोधनाची आवड असेल, तर बी.एस्सी.नंतर एम.एस्सी. आणि पीएचडी करून कृषी वैज्ञानिक होता येते. भारतीय कृषी संशोधन परिषदेअंतर्गत येणाऱ्या विविध संशोधन केंद्रांमध्ये आणि कृषी विज्ञान केंद्रांमध्ये वैज्ञानिक आणि प्राध्यापकांची मोठी गरज असते. दुसरीकडे, स्वतःचा स्टार्टअप सुरू करण्याचीही संधी आहे. केंद्र सरकारच्या कृषी क्लिनिक आणि कृषी व्यवसाय केंद्र यांसारख्या योजनांच्या मदतीने तरुण स्वतःची माती परीक्षण प्रयोगशाळा, सेंद्रिय शेती सल्लागार सेवा किंवा कृषी-पर्यटनाचा व्यवसाय सुरू करून चांगली कमाई करू शकतात.

स्रोत: मूळ बातमी