नांदेड येथील गुरुद्वारा तख्त सचखंड श्री हजूर साहिबच्या वतीने दरवर्षी तखतस्नान हा पारंपरिक सोहळा उत्साहात साजरा केला जातो. या सणाचे वैशिष्ट्य म्हणजे गोदावरी नदीतून घागरसेवा करून पाणी आणून गुरुद्वारा आणि परिसर स्वच्छ करण्याची परंपरा. भाविक या सोहळ्यात मोठ्या संख्येने सहभागी होतात.
तखतस्नान हा सोहळा दरवर्षी लक्ष्मीपूजन-दिवाळी सणाच्या एक दिवस आधी साजरा होतो. या दिवशी गुरुद्वाराची संपूर्ण इमारत आतून आणि बाहेरून पाण्याने धुवून स्वच्छ केली जाते. वर्षातून एकदाच गुरुद्वारातील गुरुकालीन, जुनी आणि ऐतिहासिक शस्त्रांची साफसफाई केली जाते. श्री गुरू गोबिंदसिंघजी महाराज यांच्या सिंहासन कक्षातील सर्व ऐतिहासिक शस्त्रे यावेळी बाहेर काढली जातात आणि भाविकांना त्यांचे दर्शन घेता येते. या धार्मिक प्रक्रियेसाठी मोठ्या प्रमाणात पाण्याची गरज भासते, म्हणून भाविक सामूहिकपणे तीन फेऱ्या करून गोदावरी नदीतून घागर भरून पाणी आणतात. यात पुरुष, महिला, वृद्ध आणि बालकांचाही मोठा सहभाग असतो.
पाच तख्तांपैकी नांदेडचे वेगळेपण
देशात शीख धर्माची पाच तख्ते आहेत — श्री अकाल तख्त साहिब अमृतसर, तख्त हरिमन्दर साहिब पटना, तख्त केशगढ साहिब श्री आनंदपुरसाहिब, तख्त सचखंड श्री हजूर अबचलनगरसाहिब नांदेड आणि तख्त दमदमा साहिब. यापैकी फक्त नांदेडलाच नदीतून सामूहिक सेवेद्वारे पाणी आणण्याची प्रथा पाळली जाते. नांदेड हे शीख धर्माचे दहावे गुरू आणि खालसा पंथाचे संस्थापक श्री गुरू गोबिंदसिंघजी महाराज यांचे शेवटचे वास्तव्य असलेले ठिकाण आहे. याच ठिकाणी श्री गुरू ग्रंथसाहेब यांना गुरुगादी प्रदान करण्यात आली. त्र्यंबकेश्वर येथून उगम पावलेल्या गोदावरी नदीचे नांदेड येथे नाभिस्थान असल्याचे म्हटले जाते.
मागील दोन दशकांत तखतस्नान सणाची ख्याती जगभर पसरली आहे. बाहेरून पाच ते दहा हजार भाविक हा सोहळा साजरा करण्यासाठी नांदेडला येतात. तखतस्नानानंतर लगेच दिवाळी दीपमाला, गुरुतागद्दी आणि परलोकगमन सोहळे पार पडतात. यंदा मात्र मराठवाड्यातील दुष्काळी स्थितीमुळे गोदावरीत पाण्याची कमतरता ही चिंतेची बाब ठरू शकते. गोदावरी नदीच्या काठी सव्वातीनशे वर्षांचा इतिहास असलेल्या या सणाला जागतिक महत्त्व मिळावे, अशी भावना भाविक व्यक्त करतात.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply