एखाद्या कुटुंबातील कर्त्या व्यक्तीचे मृत्यूपत्र तयार न करता अचानक निधन झाले, तर त्या व्यक्तीच्या नावावरील घर, जमीन, बँकेतील पैसे आणि इतर मालमत्ता कोणाला मिळणार, हा प्रश्न कुटुंबासमोर उभा राहतो. संबंधित व्यक्तीची पत्नी, मुलगा, मुलगी किंवा आई-वडील यांना ती संपत्ती आपोआप मिळेलच असे नाही. याबद्दल कायद्यात स्पष्ट नियम ठरलेले आहेत.
मृत्यूपत्र न करता निधन झालेल्या व्यक्तीच्या संपत्तीच्या वाटपाला कायदेशीर भाषेत ‘मृत्यूपत्राशिवाय वारसा’ असे म्हटले जाते. अशा परिस्थितीत संपत्तीचे वाटप व्यक्तीच्या इच्छेवर नव्हे, तर कायद्याने ठरवलेल्या नियमांनुसार होते. त्यामुळे मृत्यूपत्राचे महत्त्व आणि त्याअभावी लागू होणारे नियम समजून घेणे प्रत्येक कुटुंबासाठी गरजेचे आहे.
हिंदू वारसा कायदा काय सांगतो?
हिंदू पुरुषाच्या बाबतीत हिंदू वारसा कायदा १९५६ नुसार संपत्तीचे वाटप केले जाते. या कायद्यानुसार कोण कोण वारसदार ठरतात आणि संपत्तीत कोणाचा किती हक्क असतो, हे निश्चित केलेले आहे. पत्नी, मुलगा, मुलगी आणि आई-वडील यांचा या वाटपात समावेश होतो, पण वाटपाचे नेमके स्वरूप कायद्याच्या तरतुदींवर अवलंबून असते.
घर, जमीन यांसारखी स्थावर मालमत्ता असो किंवा बँकेतील पैसे यांसारखी चल मालमत्ता, दोन्हींच्या वाटपासाठी हीच कायदेशीर चौकट लागू होते. त्यामुळे मृत्यूपत्र नसेल तर कुटुंबातील सदस्यांनी कायद्याने ठरवलेल्या मार्गानेच संपत्तीचा दावा करावा लागतो.
मृत्यूपत्र का महत्त्वाचे?
मृत्यूपत्र तयार केलेले नसेल तर संपत्तीच्या वाटपावरून कुटुंबात मतभेद किंवा वाद निर्माण होण्याची शक्यता वाढते. कायदेशीर प्रक्रिया लांबू शकते आणि वारसदारांना हक्क सिद्ध करण्यासाठी कागदपत्रे व पुरावे सादर करावे लागतात. याउलट, वेळेत मृत्यूपत्र तयार केले तर संपत्ती कोणाला आणि किती द्यायची, हे व्यक्ती स्वतः ठरवू शकते.
त्यामुळे प्रत्येकाने आपल्या मालमत्तेबाबत वेळीच मृत्यूपत्र करून ठेवणे आणि कुटुंबातील सदस्यांना त्याची माहिती देणे, हे भविष्यातील वाद टाळण्यासाठी उपयुक्त ठरते. मृत्यूपत्र नसेल तर लागू होणारे नियम समजून घेणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply