प्रधान रेखांश दिन दरवर्षी १ नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जातो. पृथ्वीची वेळ ठरवणाऱ्या काल्पनिक रेषेबद्दल जागरूकता निर्माण करणं हा या दिवसाचा उद्देश आहे. ही रेषा म्हणजेच प्राइम मेरिडियन, जिच्यामुळे जगभरातील वेळेची मोजणी शक्य झाली.
हा दिवस १८८४ मध्ये वॉशिंग्टन, डी.सी. येथे झालेल्या आंतरराष्ट्रीय रेखांश परिषदेच्या ऐतिहासिक घटनेच्या स्मरणार्थ साजरा केला जातो. त्या परिषदेत जगभरातील वेळेचं एकसमान मोजमाप ठरवण्याबद्दल महत्त्वाचे निर्णय झाले.
१८८४ ची ऐतिहासिक परिषद
१८८४ मध्ये वॉशिंग्टन, डी.सी. येथे आंतरराष्ट्रीय रेखांश परिषद भरली होती. या परिषदेत पृथ्वीच्या वेळेचं प्रमाण ठरवण्यासाठी प्रधान रेखांश निश्चित करण्यावर चर्चा झाली. या निर्णयामुळे जगभरातील देशांना एकसमान वेळेची पद्धत मिळाली.
या परिषदेपूर्वी वेगवेगळ्या ठिकाणी वेळ मोजण्याच्या वेगवेगळ्या पद्धती होत्या. त्यामुळे प्रवास, व्यापार आणि संवाद यामध्ये अडचणी येत होत्या. परिषदेतील निर्णयामुळे ही अडचण दूर होण्यास मदत झाली.
GMT आणि टाइम झोनचा जन्म
प्रधान रेखांशामुळे ग्रीनविच मीन टाइम, म्हणजेच GMT ची संकल्पना पुढे आली. पृथ्वीचे वेगवेगळे टाइम झोन ठरवण्यासाठीही ही रेषा आधार ठरली. आज आपण वापरत असलेल्या वेळेच्या पद्धतीचं मूळ या ऐतिहासिक निर्णयात आहे.
प्राइम मेरिडियन ही एक काल्पनिक रेषा असली, तरी तिचं महत्त्व खूप मोठं आहे. ती पृथ्वीच्या वेळेचं केंद्रबिंदू मानली जाते. त्यामुळे दरवर्षी १ नोव्हेंबर रोजी या दिवसाचं स्मरण केलं जातं.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply