पर्शियन आखाताच्या आकाशात अमेरिकेच्या एफ-१६ लढाऊ विमानावर क्षेपणास्त्राने हल्ला केल्याचा दावा इराणने केला आहे. इराणी माध्यमांच्या म्हणण्यानुसार, या हल्ल्यामुळे विमानाचे नुकसान झाले आणि वैमानिकाला आपली मोहीम अर्धवट सोडून आपत्कालीन लँडिंग करावे लागले. दुसरीकडे, अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने हा दावा पूर्णपणे खोटा आणि निराधार असल्याचे सांगत तो फेटाळून लावला आहे. या परस्परविरोधी विधानांमुळे जागतिक पातळीवर मोठी खळबळ उडाली असून, पुन्हा एकदा मोठ्या युद्धाची भीती व्यक्त केली जात आहे.
इराणचा दावा नेमका काय?
इराणच्या सरकारी माध्यमांनी आणि लष्कराने दिलेल्या माहितीनुसार, शुक्रवारी संध्याकाळी पर्शियन आखातावरून एक अमेरिकन एफ-१६ लढाऊ विमान उड्डाण करत होते. इराणच्या हवाई संरक्षण प्रणालीने या विमानाचा मागोवा घेतला आणि त्यावर क्षेपणास्त्र डागले. इराणच्या मते, क्षेपणास्त्र थेट विमानाला धडकले नसले तरी विमानाच्या अगदी जवळ त्याचा भीषण स्फोट झाला. या स्फोटाच्या धक्क्याने विमानाचे तांत्रिक नुकसान झाले आणि वैमानिकाचा विमानावरचा ताबा सुटू लागल्याने त्याला आपली नियमित गस्त मोहीम रद्द करावी लागली.
आपल्या दाव्याला पुष्टी देण्यासाठी इराणी माध्यमांनी आंतरराष्ट्रीय फ्लाइट ट्रॅकिंग डेटाचा हवाला दिला आहे. इराणच्या म्हणण्यानुसार, स्फोटानंतर हे विमान संयुक्त अरब अमिरातीच्या हवाई हद्दीत असताना वैमानिकाने ७७०० हा आंतरराष्ट्रीय आपत्कालीन कोड जारी केला. विमान गंभीर संकटात असते किंवा त्यात मोठा तांत्रिक बिघाड होतो, तेव्हाच हा कोड वापरला जातो. त्यानंतर हे विमान वेगाने खाली उतरले आणि अबू धाबी येथील अल धाफ्रा हवाई तळावर त्याचे आपत्कालीन लँडिंग करण्यात आले, असा पुनरुच्चार इराणी लष्कराने शनिवारी केला.
अमेरिकेचे प्रत्युत्तर आणि अणुकराराचा मुद्दा
इराणने या घटनेचा व्हिडिओ आणि तांत्रिक माहिती प्रसारित केल्यानंतर अमेरिकेच्या संरक्षण मंत्रालयाने तातडीने आपली बाजू स्पष्ट केली. अमेरिकन सेंट्रल कमांडने सोशल मीडियावरून अधिकृत निवेदन जारी करत म्हटले की, इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्सने अमेरिकेच्या एफ-१६ विमानावर हल्ला करून त्याचे नुकसान केल्याचा दावा शंभर टक्के खोटा आहे. सत्य हे आहे की, इराणने अमेरिकन विमानावर कोणताही हल्ला केलेला नाही. मध्य पूर्वेत कार्यरत असलेली सर्व अमेरिकन लढाऊ विमाने पूर्णपणे सुरक्षित आहेत आणि त्यांची सर्व ठिकाणे आम्हाला ज्ञात आहेत, असे निवेदनात म्हटले आहे.
हा वाद केवळ हवाई हल्ल्याच्या दाव्यापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. शनिवारी इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने अमेरिकेच्या आर्थिक निर्बंधांविरोधात आक्रमक भूमिका घेतली. इराणचे उप-परराष्ट्र मंत्री काझेम गरीबाबादी यांनी अमेरिकेने लादलेल्या आर्थिक नाकेबंदीला शत्रुत्वपूर्ण कृत्य आणि युद्धजन्य उपाय असे संबोधले. ही अन्यायकारक आर्थिक नाकेबंदी संपवण्यासाठी इराण सर्व आवश्यक आणि कठोर पावले उचलेल, असे ते म्हणाले. यासोबतच त्यांनी इराणच्या अणुकार्यक्रमाबाबतही मोठे विधान केले. अमेरिकेसोबत अणुकार्यक्रमावर अद्याप कोणतीही अधिकृत वाटाघाटी सुरू झालेली नाही आणि इराण आपले समृद्ध अणुऊर्जा साहित्य कोणत्याही परिस्थितीत बाहेरच्या देशांना निर्यात करणार नाही, असेही गरीबाबादी यांनी ठणकावून सांगितले.
एकीकडे लष्करी तणाव वाढत असताना, दुसरीकडे अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी राजनैतिक कराराबाबत आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे. एका विशेष मुलाखतीत ट्रम्प यांनी इराणच्या अण्वस्त्र महत्त्वाकांक्षेवर भाष्य केले. ते म्हणाले की, इराणमधील सत्तापालटापेक्षा ते अण्वस्त्रे मिळवू शकतात, याची अधिक चिंता आहे. इराणसोबत असा एक कायमस्वरूपी करार हवा आहे, जो त्यांना भविष्यात कधीही अण्वस्त्रे बनवण्यापासून रोखेल. पूर्वीच्या करारांवर टीका करताना ट्रम्प पुढे म्हणाले की, आम्ही करार करतो आणि दुसऱ्याच दिवशी त्याचे उल्लंघन होते. त्यामुळे आता होणारा करार हा केवळ चार, पंधरा किंवा वीस वर्षांपुरता मर्यादित नसावा, तर तो कायमस्वरूपी असावा. भविष्यात अमेरिकेत कोणताही राष्ट्राध्यक्ष सत्तेत आला, तरी त्या करारामुळे इराणला अण्वस्त्रे मिळवण्याची संधीच मिळणार नाही, अशी मजबूत व्यवस्था उभी करायची असल्याचे ट्रम्प यांनी नमूद केले.
एकंदरीत पाहता, पर्शियन आखातातील क्षेपणास्त्र हल्ल्याचा दावा, इराणचा आर्थिक नाकेबंदी तोडण्याचा इशारा आणि ट्रम्प यांची अणुकराराची अट या सर्व घडामोडींमुळे आगामी काळात अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संबंध कोणत्या दिशेने जातात, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
Leave a Reply