हिंदू धर्मात तुळशी विवाहाला विशेष महत्त्व आहे. दरवर्षी कार्तिक महिन्यातील शुक्ल पक्षातील द्वादशीपासून तुळशी विवाहाला सुरुवात होते. यावेळी माता तुळशीचा विवाह भगवान विष्णूंचे स्वरूप मानल्या जाणाऱ्या शाळिग्राम शिळेशी किंवा श्रीकृष्णाच्या मूर्तीशी लावला जातो. यंदा २१ ते २४ नोव्हेंबरदरम्यान तुळशी विवाह करता येणार आहे.
धार्मिक मान्यतेनुसार, तुळशी विवाहानंतर हिंदू धर्मातील विवाह सोहळ्यांना सुरुवात करण्याचा काळ शुभ मानला जातो. त्यामुळे अनेक कुटुंबांमध्ये तुळशी विवाह मोठ्या भक्तिभावाने आणि पारंपरिक पद्धतीने साजरा केला जातो.
## तुळशी विवाहाचे महत्त्व
तुळशी विवाह हा केवळ एक धार्मिक विधी नसून त्यामागे भक्ती, श्रद्धा आणि पवित्र नात्याचे प्रतीक असलेली परंपरा जोडलेली आहे. माता तुळशीला लक्ष्मीचे स्वरूप मानले जाते, तर शाळिग्राम हे भगवान विष्णूंचे प्रतीक मानले जाते. त्यामुळे या विवाहामुळे घरात सुख, समृद्धी आणि सौभाग्य नांदते, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे.
अनेक ठिकाणी तुळशी वृंदावनाची आकर्षक सजावट करून त्याभोवती रांगोळी काढली जाते. तुळशीला साडी, दागिने आणि फुलांनी सजवून विवाहासाठी मंडपही तयार केला जातो.
## विवाहाचे मुहूर्त आणि पाळायचे नियम
पंचांगानुसार, तुळशी विवाह शनिवार, २१ नोव्हेंबर ते मंगळवार, २४ नोव्हेंबर या कालावधीत पार पडेल. द्वादशी तिथी २१ नोव्हेंबर रोजी सकाळी ६ वाजून ३१ मिनिटांनी सुरू होईल आणि २२ नोव्हेंबर रोजी पहाटे ४ वाजून ५६ मिनिटांनी समाप्त होईल. इतर दिवशी तुळशी विवाह लावणार असाल तर सूर्यास्तानंतरची वेळ या विवाहासाठी शुभ मानली जाते. स्थानिक सूर्योदय, सूर्यास्त आणि पंचांगानुसार मुहूर्ताच्या वेळेत फरक असू शकतो. त्यामुळे आपल्या शहरातील पंचांग किंवा पुरोहितांचा सल्ला घेऊन विवाहाची वेळ निश्चित करावी.
तुळशी विवाह लावताना अक्षता, वरमाला, गठबंधन, सिंदूरदान आणि फेरे यांसारखे पारंपरिक विधी केले जातात. यावेळी तुळशी आणि शाळिग्राम यांची विधिवत पूजा करून मंगलाष्टके म्हटली जातात. काही ठिकाणी विवाहानंतर आरती करून प्रसादाचे वाटप केले जाते.
विवाह लावताना काही नियम पाळणे महत्त्वाचे मानले जाते. शाळिग्राम किंवा भगवान विष्णूवर कधीही कच्चे तांदूळ वाहू नयेत; विष्णू पूजेत तांदळाऐवजी पांढरे किंवा पिवळे तीळ वापरावेत. तुळशीला आणि शाळिग्रामला परस्परांचा स्पर्श करून वरमाला घालावी. दोघांचे पिवळे वस्त्र आणि चुनरी एकत्र बांधून तीन गाठी मारून गठबंधन केले जाते. शाळिग्रामच्या हाताचा स्पर्श करून तुळशी मातेच्या भांगेत सिंदूर भरले जाते आणि मंगळसूत्र अर्पण केले जाते. लहान नारळ किंवा योग्य विधीनुसार श्रीहरी आणि माता तुलसी यांच्याभोवती प्रदक्षिणा किंवा फेरे घेतले जातात.
Leave a Reply