देशात सापांच्या हजारो प्रजाती आढळतात. त्यापैकी काही प्रजाती अत्यंत विषारी असतात, तर काही बिनविषारी असतात. बिनविषारी सापांपासून फारसा धोका नसतो, तरीही साप विषारी असो वा बिनविषारी, योग्य ती काळजी घेणे प्रत्येकासाठी गरजेचे असते. कुठेही साप दिसला तर त्याला पकडण्याचा प्रयत्न कधीही करू नये. अशा वेळी सर्पमित्रांना माहिती द्यावी. सर्पमित्र सापाला सुरक्षितपणे पकडून दूर जंगलात सोडतात.
निशाचर सापांमुळे रात्रीचा धोका
सापांच्या अनेक प्रजाती दिवसा दगडाखाली, बिळात किंवा एखाद्या आडोशाला लपून बसतात. अंधार पडल्यानंतर त्या शिकारीच्या शोधात बाहेर पडतात. अशा सापांना निशाचर म्हटले जाते. रात्री शिकारीसाठी बाहेर पडणाऱ्या सापांपैकी अनेक प्रजाती विषारी असतात. त्यामुळे रात्रीच्या वेळी सर्पदंशाचा धोका अधिक वाढतो. रात्री आपण झोपेत असतो आणि अशा वेळी साप अंथरुणातही शिरू शकतो. झोपेत थोडीशी हालचाल झाली तरी सर्पदंश होण्याची शक्यता असते.
बाजेवर झोपण्याची पारंपरिक युक्ती
रात्री सापांपासून संरक्षण मिळावे म्हणून आदिवासी समुदाय एक विशेष युक्ती वापरतो. ग्रामीण किंवा दुर्गम भागात शेतात घर असलेले लोक कधीही जमिनीवर झोपत नाहीत. ते नेहमी बाज किंवा पलंगावर झोपतात. शक्यतो ही बाज किंवा पलंग भिंतीपासून काही अंतरावर ठेवला जातो. भिंतीला खेटून झोपणे टाळले जाते. ज्या बाजेवर ते झोपतात, त्या बाजेच्या पायांना आवर्जून तेलकट पदार्थ लावला जातो. त्यामुळे सापाला बाजेवर चढता येत नाही. चढण्याचा प्रयत्न केल्यास साप खाली घसरतो आणि तो पुन्हा चढण्याचा प्रयत्न करत नाही. अशा प्रकारे सापांपासून संरक्षण होते. त्यामुळेच जिथे साप येण्याची शक्यता असते, अशा ठिकाणी थेट जमिनीवर झोपू नये आणि झोपण्यासाठी बाजेसारख्या साधनाचा वापर करावा, असे सांगितले जाते.
Leave a Reply