अभिनेत्री आणि दिग्दर्शिका अशा दोन्ही आघाड्यांवर आपली वेगळी ओळख निर्माण करणाऱ्या क्रांती रेडकर आता ‘मैत्रेया’ या चित्रपटातून दिग्दर्शिका म्हणून पुन्हा एकदा भेटीला येत आहेत. ‘काकण’नंतर दिग्दर्शक म्हणून परत येण्यासाठी इतकी वर्षं का लागली, ‘रेनबो’ चित्रपटाचा वाद आणि महिला दिग्दर्शकांसमोरील अडचणी यावर त्यांनी मनमोकळं भाष्य केलं आहे.
दिग्दर्शनात परतण्यास उशीर का?
महाविद्यालयीन दिवसांत संजय नार्वेकर, केदार शिंदे, गजेंद्र अहिरे यांसारख्या कलासक्त माणसांकडे पाहून शिकायला मिळालं, असं क्रांती रेडकर सांगतात. एकांकिकेनंतर नाटकं आणि चित्रपट करू लागल्या, तेव्हा त्या केदार शिंदे आणि अंकुश चौधरी यांच्या हाताखाली घडल्या. त्यांच्या प्रवासातला महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे महेश मांजरेकर. ‘शिक्षणाच्या आयचा घो!’ हा चित्रपट करताना मांजरेकरांच्या दिग्दर्शकीय कामाकडे पाहून त्यांच्यातील दिग्दर्शक घडायला लागला.
‘काकण’नंतर लगेचच दुसरा चित्रपट करायचा नाही, असं काही नव्हतं, असं त्या स्पष्ट करतात. एखादी गोष्ट मनात येणं आणि ती प्रत्यक्षात आणण्यासाठी योग्य संहिता, निर्माते आणि कलाकार मिळणं, या वेगवेगळ्या गोष्टी आहेत. त्यांना केवळ चित्रपट करायचा म्हणून करायचा नव्हता; त्यांना चांगली गोष्ट सांगायची होती. ‘मैत्रेया’ची कथा त्यांच्या डोक्यात आधीपासून होती.
दरम्यान, काही वर्षांपूर्वी त्यांनी ‘रेनबो’ हा चित्रपट दिग्दर्शित केला आहे. मात्र, त्या चित्रपटाच्या निर्मिती संस्थेतील वादामुळे तो प्रदर्शनापासून दूर राहिला. तो चित्रपट प्रदर्शित करण्यासाठी त्या आता प्रयत्नशील आहेत.
महिला दिग्दर्शकांची संख्या कमी का?
आजही महिला दिग्दर्शकांची संख्या अपेक्षेइतकी नाही, यामागे अनेक सामाजिक आणि कौटुंबिक कारणं असल्याचं क्रांती रेडकर सांगतात. एका महिलेवर घर, मुलं, कुटुंब आणि इतर अनेक जबाबदाऱ्या असतात. विवाहित असो किंवा अविवाहित, स्त्री म्हणून काही मर्यादा तिच्यासमोर उभ्या राहतात.
उदाहरणार्थ, चार सर्जनशील माणसं भेटली आणि त्यांना एखाद्या विषयावर चर्चा करायची असेल, तर अनेकदा ती चर्चा रात्री बसून होते. पण एखाद्या महिलेला रात्री उशिरापर्यंत बाहेर राहणं किंवा अशा चर्चेसाठी वेळ देणं शक्य होतंच असं नाही. त्यातून अनेकदा तिच्या सर्जनशील संवादाच्या संधी कमी होतात. दिग्दर्शन ही केवळ चित्रीकरणाच्या २० दिवसांची गोष्ट नसते; त्यासाठी आधीचं लेखन, तयारी, पूर्वतयारी, प्रत्यक्ष चित्रीकरण आणि चित्रीकरणोत्तर काम असा मोठा प्रवास असतो. प्रत्येक गोष्टीत सहभाग आणि निर्णय आवश्यक असतो. या क्षेत्रात काम करणाऱ्या महिलेला भक्कम पाठिंब्याची गरज असते. पती समीर वानखेडे यांचा मोठा पाठिंबा आपल्याला मिळाल्याचं त्या सांगतात.
‘मैत्रेया’ आणि पुढील वाटचाल
मानवी भावभावनांवर आधारित लेखन आपल्याला आवडतं, असं क्रांती रेडकर सांगतात. त्या नॅन्सी मेयर्स यांच्या चित्रपटांच्या मोठ्या चाहत्या आहेत; त्यांच्या ‘द हॉलिडे’सारख्या चित्रपटांमधले बारकावे त्यांना फार आवडतात. स्त्रीच्या भावविश्वातील बारकावे स्त्रियांना अधिक चांगल्या प्रकारे समजतात, असं त्यांचं मत आहे. ‘काकण’, ‘रेनबो’ आणि आता ‘मैत्रेया’ हे त्यांच्या आवडीच्या भावविश्वाशी जोडलेले चित्रपट आहेत. मात्र, केवळ प्रेमकथा किंवा भावनिक विषयांपुरतं मर्यादित राहायचं नाही; हॉरर लिहायलाही त्यांना आवडतं. त्यांची एक हॉरर वेबमालिका लिहून तयार आहे. ती सत्यघटनेवर आधारित आणि विशिष्ट काळाच्या पार्श्वभूमीवर घडणारी कथा आहे.
‘मैत्रेया’च्या कथेत मैत्री आणि प्रेम यांच्यातील सीमारेषा धूसर होताना दिसते. मैत्रीत एकमेकांच्या आयुष्यातली प्रत्येक छोटी गोष्ट माहीत असते; कधी कधी मैत्रीतही मत्सर असतो. जेव्हा हे नातं मुलगा आणि मुलगी यांच्यात असतं, तेव्हा त्यात आणखी अनेक भावनिक पदर तयार होतात, असं त्या सांगतात. याच भावनिक स्तरांवर त्यांना चित्रपट बनवावासा वाटला.
चित्रपटाच्या ट्रेलरमध्ये ज्येष्ठ अभिनेत्री भारती आचरेकर यांचा केवळ आवाज ऐकायला मिळतो. त्या केवळ निवेदक नाहीत, तर त्यांच्या आवाजातून चित्रपटाची गोष्ट प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचते. त्यांचं आणि आपलं आई-मुलीसारखंच नातं असल्याचं क्रांती रेडकर सांगतात. त्या २३-२४ वर्षांच्या असताना त्यांच्यासोबत नाटक केलं होतं. ‘मैत्रेया’मध्ये आचरेकर केवळ आवाजातून जादू निर्माण करतात, असं त्यांनी म्हटलं आहे.
अभिनेत्री म्हणून पुन्हा पडद्यावर दिसण्याबाबत त्या म्हणतात, अभिनय नक्कीच करायचा आहे; पण एकदा सुरुवात केली, की तो थांबवणं कठीण होईल, अशी भीती वाटते. सध्या मुलींसोबत वेळ घालवणं महत्त्वाचं वाटतं, त्यामुळे मुंबईबाहेर अनेक दिवसांच्या चित्रीकरणासाठी जाणं शक्य नाही. मात्र, मुंबईत कमी दिवसांचं चित्रीकरण असेल, तर त्या नक्की काम करू शकतात. केदार शिंदे यांच्या ‘शर्ट’ या लघुमालिकेसाठी त्यांनी आठ दिवस चित्रीकरण केलं होतं. एखादं काम स्वीकारताना त्या विचारपूर्वक निर्णय घेतात.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply