भाऊबीज: काळ बदलला तरी बहिण-भावाचा जिव्हाळा कायम

भाऊ आणि बहिणीमधील प्रेम व आपुलकी साजरी करणारी भाऊबीज भिवंडी तालुक्याच्या ग्रामीण भागात यंदाही पारंपरिक उत्साहात पार पडली. पण काळाच्या ओघात या सणाचे रूप बदलत चालले असून जुन्या काळातील साधेपणा, कुटुंबातील ओढ आणि परंपरांमधील गोडवा हळूहळू कमी होत असल्याचे ज्येष्ठ महिलांनी सांगितले.

वर्षभर वाट पाहणारी भावनिक भेट

पूर्वी भाऊबीज केवळ ओवाळणी आणि भेटवस्तूंपुरती मर्यादित नव्हती. वर्षभर माहेरच्या भेटीची वाट पाहणारी बहीण आणि बहिणीला भेटण्यासाठी आतुर असलेला भाऊ यांची ही भावनिक भेट असायची. ग्रामीण भागात लग्न होऊन सासरी गेलेल्या मुलीला भाऊबीजेच्या निमित्ताने माहेरी आणण्याची परंपरा होती. भाऊही बहिणीच्या घरी जाण्यासाठी आवर्जून वेळ काढत असे. काही ठिकाणी भाऊ बैलगाडीतून, तर काही जण पायी प्रवास करून बहिणीच्या घरी पोहोचत असत. गणेशपुरीजवळच्या टोकरवीरा पाडा येथील कुसुम कुवरा यांनी जुन्या आठवणी सांगताना हे वर्णन केले.

अंगण सारवून रांगोळी, घरगुती फराळ

सणाच्या दिवशी घरासमोरचे अंगण शेणाने सारवून त्यावर रांगोळी काढली जात असे. दारात आंब्याच्या पानांचे तोरण बांधले जात असे आणि देवघरात दिवा लावला जात असे. बहीण भावासाठी लाडू, करंजी, चकली, चिवडा आणि शंकरपाळे असा घरगुती फराळ तयार करायची. भावाला पाटावर बसवून कपाळावर कुंकवाचा टिळा लावून अक्षता टाकल्या जात. निरांजन, फुले आणि ओवाळणीच्या ताटाने औक्षण करून भावाच्या दीर्घायुष्याची प्रार्थना केली जात असे. काही कुटुंबांत या दिवशी भावासाठी खास मांसाहारी भोजनही तयार केले जात असे.

ओवाळणीपेक्षा भावनेला महत्त्व

पूर्वी भावाने बहिणीला दिलेली ओवाळणी महागडी किंवा सोन्या-चांदीची असेलच असे नव्हते. ऐपतीनुसार साडी, खण, नारळ, फळे, भातशेतीतील तांदूळ किंवा एखादी छोटी भेट दिली जात असे. काही ग्रामीण कुटुंबांत धान्याची पोती अथवा शेतातील उत्पन्नही बहिणीला भेट म्हणून दिले जायचे. या भेटवस्तूंपेक्षा त्यामागील प्रेम आणि आपुलकी अधिक मोलाची होती. भाऊबीजेच्या निमित्ताने माहेरच्या माणसांची भेट, सुख-दुःखाची विचारपूस आणि जुन्या आठवणींना उजाळा मिळत असे.

आधुनिकतेमुळे सणाचे स्वरूप बदलले

आज भ्रमणध्वनी, समाजमाध्यमे, ऑनलाइन भेटवस्तू आणि धावपळीच्या जीवनशैलीमुळे भाऊबीजेच्या परंपरेत बदल झाला आहे. अंबाडी, खंबाळा, वज्रेश्वरी, अकलोली, आनगाव, पडघा आणि वडपा परिसरातील अनेक कुटुंबांमध्ये नोकरी, व्यवसाय आणि शिक्षणानिमित्त भावंडे वेगवेगळ्या शहरांत राहत असल्याने प्रत्यक्ष भेटीगाठी कमी झाल्या आहेत. व्हिडिओ संवाद, ऑनलाइन पैसे पाठवणे आणि तयार भेटवस्तू देण्याचे प्रमाण वाढले आहे.

स्रोत: मूळ बातमी