जुनी शेमळी : यंदा पावसाचे प्रमाण कमी राहिल्याने जंगलातील सीताफळे काळवंडली आहेत. पाणीटंचाई आणि उन्हाच्या वाढत्या तीव्रतेमुळे जंगलात नैसर्गिकरीत्या येणारी सीताफळे व्यवस्थित पोसली गेली नाहीत. झाडांवरील फळे काळी पडून त्यांची वाढ खुंटल्याने ती खाण्यायोग्य अवस्थेत आली नाहीत. त्यामुळे दरवर्षी जंगलातून गोळा करून विक्रीसाठी आणली जाणारी सीताफळे यंदा बाजारपेठेत दिसेनाशी झाली आहेत.
अनेक डोंगराळ आणि वनक्षेत्रालगतच्या भागांत जंगलात नैसर्गिकरीत्या सीताफळाची झाडे मोठ्या प्रमाणात आढळतात. पावसाळ्यानंतर या झाडांना फळे लागतात. ग्रामीण भागातील अनेक कुटुंबे जंगलातून सीताफळे गोळा करून स्थानिक बाजारपेठेत विक्री करतात. विशेषतः आदिवासी कुटुंबांसाठी जंगलातील हा रानमेवा हंगामी उत्पन्नाचे साधन ठरतो. मात्र, यंदा पावसाअभावी जंगलातील जमिनीतील ओलावा कमी झाला. त्यातच उन्हाची तीव्रता वाढल्याने सीताफळाच्या झाडांना नैसर्गिकरीत्या आवश्यक ओलावा मिळाला नाही.
रानमेव्यावर अवलंबून असलेली कुटुंबे
परिणामी, जंगलातील सीताफळांच्या झाडांवरील फळांची अपेक्षित वाढ झाली नाही. अनेक ठिकाणी फळे लहान अवस्थेतच काळी पडली. काही फळे पूर्णपणे पोसली गेली नसल्याने त्यांचा आकारही वाढला नाही. दरवर्षी ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबर महिन्यांत जंगलातील सीताफळांचा हंगाम बहरात असतो. डोंगराळ भागातील नागरिक सकाळी जंगलात जाऊन सीताफळे गोळा करतात आणि गावातील तसेच परिसरातील बाजारपेठेत विक्रीसाठी आणतात. यातून त्यांना दिवाळीच्या काळात काही प्रमाणात आर्थिक हातभार लागतो. मात्र, यंदा जंगलातच सीताफळांचे उत्पादन कमी झाल्याने विक्रीसाठी फळे उपलब्ध झाली नाहीत.
निसर्गाच्या बदलाचा परिणाम
निसर्गाच्या बदलत्या परिस्थितीचा परिणाम केवळ शेतीपिकांवरच नव्हे, तर जंगलातील नैसर्गिक रानमेव्यावरही होत असल्याचे यंदाच्या परिस्थितीवरून दिसून येत आहे. जंगलातील सीताफळांचा हंगाम हातचा गेल्याने रानमेव्यावर अवलंबून असलेल्या ग्रामीण व आदिवासी कुटुंबांची यंदा निराशा झाली आहे. पावसाचे प्रमाण आणि उन्हाची तीव्रता यांचा थेट परिणाम जंगलातील फळांवर झाल्याचे यंदा स्पष्टपणे दिसून आले आहे.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply