भाऊबीजेला भावाला नारळ आणि करगोटा का देतात? जाणून घ्या कारण

दिवाळीचा आनंद द्विगुणित करणारा आणि भाऊ-बहिणीच्या प्रेमाचे नाते अधिक घट्ट करणारा सण म्हणजे भाऊबीज. ११ नोव्हेंबर रोजी सर्वत्र भाऊबीज उत्साहात साजरी केली जात आहे. या दिवशी बहीण आपल्या भावाला औक्षण करून त्याच्या दीर्घायुष्याची, उत्तम आरोग्याची आणि सुख-समृद्धीची प्रार्थना करते. भाऊही बहिणीला भेटवस्तू देऊन तिच्या सुख-दुःखात कायम साथ देण्याचे वचन देतो. महाराष्ट्रातील अनेक भागांमध्ये भाऊबीजेच्या दिवशी भावाला नारळ आणि करगोटा देण्याची खास परंपरा आहे.

नारळ देण्यामागील श्रद्धा

हिंदू धर्मात नारळाला अत्यंत शुभ आणि पवित्र मानले जाते. कोणत्याही शुभकार्याची सुरुवात करताना नारळ अर्पण करण्याची परंपरा आहे. नारळ हे मंगलकार्य, समृद्धी आणि शुभतेचे प्रतीक मानले जाते. भाऊबीजेच्या दिवशी बहिणीने भावाला नारळ देणे म्हणजे त्याच्या आयुष्यात सुख, शांती आणि समृद्धी नांदो, अशी सदिच्छा व्यक्त करणे होय. भावाच्या आयुष्यातील अडचणी दूर व्हाव्यात, त्याला प्रत्येक क्षेत्रात यश मिळावे आणि त्याचे आरोग्य उत्तम राहावे, अशी भावना या प्रथेमागे असते. त्यामुळे नारळ देणे ही केवळ परंपरा नसून भावाच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी व्यक्त केलेली प्रेमळ प्रार्थना मानली जाते.

करगोट्याचे धार्मिक महत्त्व

महाराष्ट्रातील काही भागांमध्ये भाऊबीजेच्या दिवशी भावाला करगोटा देण्याची किंवा बांधण्याची प्रथा आहे. करगोटा म्हणजे कमरेला बांधला जाणारा पारंपरिक दोरा. लोकश्रद्धेनुसार, करगोटा हा संरक्षण, शुभता आणि दीर्घायुष्याचे प्रतीक मानला जातो. बहिणीने भावाला करगोटा देण्यामागे त्याचे आयुष्य सुरक्षित, निरोगी आणि सुखी राहावे, अशी भावना असते. कुटुंबपरंपरेनुसार करगोटा देण्याच्या पद्धतीत काही ठिकाणी बदल दिसून येतात. मात्र, त्यामागील मुख्य उद्देश भावाच्या कल्याणासाठी शुभेच्छा व्यक्त करणे हाच आहे.

औक्षणाचे महत्त्व

भाऊबीजेच्या दिवशी बहीण भावाला औक्षण करते. त्याच्या कपाळावर कुंकवाचा टिळा लावते, आरती ओवाळते आणि त्याच्या दीर्घायुष्यासाठी प्रार्थना करते. या विधीमागे भाऊ-बहिणीच्या नात्यातील प्रेम, जिव्हाळा आणि आपुलकी व्यक्त करण्याची भावना आहे. बहीण भावाच्या सुखी आयुष्यासाठी प्रार्थना करते, तर भाऊ बहिणीच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहण्याचा संकल्प करतो. यानिमित्ताने दोघेही एकमेकांना भेटवस्तू देतात आणि एकत्र आनंद साजरा करतात. त्यामुळे भाऊबीज हा केवळ धार्मिक सण नसून कौटुंबिक नात्यांना उजाळा देणारा दिवस आहे.

स्रोत: मूळ बातमी