फटाक्यांमुळे हात भाजला? पहिली १० मिनिटे महत्त्वाची

दिवाळीचा सण म्हणजे दिवे, आनंद आणि फटाक्यांची आतषबाजी. लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत सर्वजण फटाके फोडतात. मात्र, फटाके फोडताना थोडीशी चूक झाली तरी हात, बोटे किंवा चेहरा भाजण्याचा धोका असतो. फटाक्यांमुळे होणारी भाजण्याची दुखापत गंभीर ठरू शकते. अशा वेळी घाबरून न जाता योग्य प्रथमोपचार करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. भाजल्यानंतर सुरुवातीच्या काही मिनिटांत घेतलेली काळजी त्वचेचे नुकसान कमी करण्यास मदत करू शकते.

पहिल्या १० ते २० मिनिटांत काय करावे?

हात भाजल्यास सर्वप्रथम भाजलेला भाग थंड वाहत्या पाण्याखाली धरा. भाजलेला भाग किमान १० ते २० मिनिटे थंड वाहत्या पाण्याखाली ठेवावा. मात्र, बर्फ किंवा अतिशय थंड पाणी वापरू नये.

भाजलेल्या भागावर सूज येण्याची शक्यता असते. त्यामुळे हातातील अंगठी, बांगडी, घड्याळ किंवा इतर घट्ट वस्तू शक्य तितक्या लवकर काढून टाकाव्यात. मात्र, एखादी वस्तू त्वचेला चिकटली असेल तर ती जबरदस्तीने काढू नये.

हात भाजल्यानंतर अनेकजण घरगुती उपाय म्हणून टूथपेस्ट, तूप, खोबरेल तेल, हळद किंवा बर्फ लावतात. मात्र, हे उपाय टाळावेत. अशा पदार्थांमुळे उष्णता त्वचेमध्ये अडकू शकते, जखम दूषित होऊ शकते किंवा डॉक्टरांना जखमेची तपासणी करणे कठीण होऊ शकते.

थंड पाण्याने भाजलेला भाग थंड केल्यानंतर जखमेवर स्वच्छ, निर्जंतुक आणि त्वचेला न चिकटणारी पट्टी हलक्या हाताने लावावी. मात्र, जखमेवर घट्ट पट्टी बांधू नये, कापूस थेट जखमेवर ठेवू नये, त्वचेवर आलेले फोड फोडू नयेत आणि भाजलेल्या त्वचेची साल ओढू नये.

गंभीर भाजल्यास काय करावे आणि भाजणे कसे टाळावे?

फटाक्यांमुळे हात भाजला असल्यास जखमेची तीव्रता तपासणे आवश्यक आहे. त्वचा पांढरी, काळी किंवा खोलवर भाजलेली दिसत असेल, तसेच हाताची बोटे हलवताना त्रास होत असेल तर त्वरित डॉक्टरांकडे जावे. तीव्र वेदना होत असतील, सुन्नपणा जाणवत असेल किंवा चेहरा, डोळे अथवा मोठ्या भागावर भाजले असेल तर घरगुती उपायांपेक्षा डॉक्टरांचा योग्य उपचार गरजेचा असतो.

भाजण्याची दुखापत टाळण्यासाठी फटाके मोकळ्या जागेत आणि सुरक्षित अंतरावर फोडावेत. फटाके फोडताना पाण्याची बादली जवळ ठेवावी. लहान मुलांना मोठ्यांच्या देखरेखीशिवाय फटाके फोडू देऊ नयेत. फटाके पेटवताना सुती कपडे वापरावेत. न फुटलेला फटाका पुन्हा पेटवण्याचा प्रयत्न करू नये आणि फटाके हातात धरून पेटवू नयेत.

कोणतेही उपचार, आहार किंवा औषधे तज्ज्ञांच्या आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच घ्यावीत.

स्रोत: मूळ बातमी