राम अयोध्येत परतले तेव्हा दीपोत्सव कसा साजरा झाला

दिवाळी हा सण प्रभू श्रीरामांच्या अयोध्येत परतण्याच्या कथेशी जोडला जातो. चौदा वर्षांचा वनवास संपवून आणि रावणाचा वध करून श्रीराम, माता सीता आणि लक्ष्मण अयोध्येत परतले, तेव्हा संपूर्ण नगरी दिव्यांच्या प्रकाशाने उजळून निघाली होती. त्या स्वागताचा सोहळा आज दिवाळी म्हणून साजरा केला जातो.

श्रीराम परतले तो दिवस कार्तिक महिन्याची अमावास्या होती. काळोख्या रात्रीला उजळवण्यासाठी अयोध्यावासीयांनी लाखो मातीच्या पणत्या लावल्या. प्रत्येकाने आपल्या घराच्या छतावर, अंगणात आणि गल्लीबोळात शुद्ध तुपाचे दिवे लावले, त्यामुळे संपूर्ण नगरी सोनेरी प्रकाशात न्हाऊन निघाली. दिव्यांच्या रांगांमुळेच या दिवसाला ‘दीपावली’ म्हणजे दिव्यांची ओळ असे नाव पडले, अशी धार्मिक परंपरा सांगते.

नगरीची तयारी आणि सजावट

श्रीरामांच्या आगमनाची वार्ता मिळताच संपूर्ण अयोध्या नगरी स्वच्छ करण्यात आली. रस्ते धुवून काढले गेले. घराघरांवर आणि महालांवर रंगीबेरंगी ध्वज आणि फुलांच्या सुंदर तोरणा लावण्यात आल्या. प्रत्येक घराच्या दारासमोर भव्य रांगोळ्या काढण्यात आल्या, तर संपूर्ण नगरीत सुवासिक फुले आणि अत्तर शिंपडण्यात आले, ज्यामुळे वातावरण भारावून गेले होते.

आनंद, वाद्ये आणि राज्याभिषेक

रामराज्याच्या पुनरागमनाच्या आनंदात अयोध्येतील जनता पुलकित झाली होती. चौकाचौकात ढोल, ताशे, शंख आणि मृदंग अशी मंगल वाद्ये वाजवली जात होती. लोक आनंदाने नाचत होते आणि श्रीरामांच्या नावाचा जयघोष करत गाणी गात होते. चौदा वर्षांचा विरह संपल्यामुळे प्रत्येकाच्या डोळ्यात आनंदाश्रू होते.

श्रीराम अयोध्येच्या सीमेवर पोहोचताच त्यांचे बंधू भरत आणि शत्रुघ्न तसेच माता कौशल्या, सुमित्रा व कैकेयी भावूक होऊन त्यांना भेटायला गेले. भरताने श्रीरामांच्या चरणी लोटांगण घालून त्यांचे स्वागत केले. त्यानंतर श्रीरामांना सन्मानाने राजवाड्यात आणले गेले आणि वसिष्ठ ऋषी व इतर ऋषीमुनींच्या उपस्थितीत त्यांचा भव्य राज्याभिषेक सोहळा पार पडला. अयोध्येचे राज्य पुन्हा एकदा श्रीरामांच्या हाती सोपवण्यात आले.

या आनंदाच्या प्रसंगी संपूर्ण अयोध्येत मिठाई आणि अन्नदान करण्यात आले. गरिबांना वस्त्रे आणि मौल्यवान वस्तू दान करण्यात आल्या. श्रीरामांच्या स्वागतासाठी अयोध्येतील प्रत्येक घर एका मंदिरासारखे सजले होते. हा केवळ एका राजाच्या परतीचा प्रवास नव्हता, तर अधर्मावर धर्माच्या आणि सत्याच्या विजयाचा सोहळा होता, जो आज आपण दरवर्षी दिवाळी म्हणून तितक्याच उत्साहात साजरा करतो.

स्रोत: मूळ बातमी