महाराष्ट्रातील सह्याद्री पर्वतरांगांमध्ये अनेक ऐतिहासिक किल्ले आणि निसर्गरम्य ठिकाणे आहेत. त्यापैकी एक म्हणजे रायगड जिल्ह्यातील प्रसिद्ध कलावंतीण दुर्ग. उंच कातळसुळका, डोंगरात कोरलेल्या अरुंद पायऱ्या आणि आजूबाजूला दिसणाऱ्या खोल दऱ्या यामुळे हे ठिकाण ट्रेकर्समध्ये विशेष लोकप्रिय आहे. हे ठिकाण मुंबई आणि पुण्यापासून जवळ असल्याने अनेक पर्यटक येथे येतात.
या सुळक्यावर जाण्यासाठी डोंगराच्या कातळात कोरलेल्या पायऱ्यांचा थरारक मार्ग पार करावा लागतो. त्यामुळे या ट्रेकला स्टेअरवे टू हेवन असेही म्हटले जाते. एक चुकीचे पाऊल जीवाला धोका निर्माण करू शकते, त्यामुळे येथे जाण्यापूर्वी अनेक वेळा विचार केला जातो.
कलावंतीण दुर्ग कुठे आहे?
कलावंतीण दुर्ग हा रायगड जिल्ह्यातील पनवेल तालुक्यात, प्रबळगड किल्ल्याच्या शेजारी असलेला उंच कातळसुळका आहे. हा परिसर सह्याद्री पर्वतरांगांचा भाग असून माथेरानच्या डोंगररांगांजवळ आहे. किल्ल्याची समुद्रसपाटीपासून उंची अंदाजे ६८६ मीटर, म्हणजेच २,२५० फूट इतकी आहे. या दुर्गाचे सर्वात मोठे आकर्षण म्हणजे डोंगराच्या कातळात कोरलेल्या अरुंद आणि उंच पायऱ्या होय. या पायऱ्यांवरून वर चढताना एका बाजूला उंच कडा आणि दुसऱ्या बाजूला खोल दरी दिसते, त्यामुळे हा प्रवास अत्यंत थरारक असतो.
ट्रेकचा मार्ग आणि योग्य काळ
कलावंतीण दुर्गाचा ट्रेक ठाकूरवाडी या पायथ्याच्या गावातून सुरू होतो. या ट्रेकमध्ये मुख्यतः तीन टप्पे आहेत: ठाकूरवाडी ते प्रबळमाची, प्रबळमाची ते खिंड आणि खिंड ते कलावंतीणचा माथा. ठाकूरवाडी गावातून जंगल आणि डोंगराळ पायवाटेने चढाई सुरू होते. प्रबळमाची येथे कलावंतीण दुर्ग आणि प्रबळगड यांचे मार्ग वेगळे होतात. खिंड ते माथा हा सर्वात आव्हानात्मक टप्पा असून, कातळात कोरलेल्या पायऱ्यांवरून सावधपणे चढावे लागते. एकूण ट्रेकसाठी साधारण ३ ते ४ तास किंवा त्याहून अधिक वेळ लागतो. ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी हा कालावधी येथे भेट देण्यासाठी योग्य आहे. मात्र, मुसळधार पाऊस, धुके आणि जोरदार वारा असताना हा ट्रेक टाळावा.
माथ्यावरून दिसणारा नजारा आणि काळजी
कलावंतीण दुर्गाच्या माथ्यावरून सह्याद्री पर्वतरांगांचे सुंदर दृश्य पाहायला मिळते. प्रबळगड किल्ला, माथेरानची डोंगररांग, चंदेरी किल्ला, इरशाळगड, पेब किल्ला, कर्नाळा किल्ला आणि आजूबाजूच्या खोल दऱ्या व हिरवीगार पर्वतरांग दिसतात.
मुंबईहून पनवेलला रेल्वेने जाता येते आणि पुढे पनवेलहून ठाकूरवाडी गावापर्यंत बस किंवा रिक्षाचा वापर करता येतो. पुण्याहून मुंबई-पुणे महामार्गाने पनवेलच्या दिशेने प्रवास करून शेडुंग फाटा आणि ठाकूरवाडी गाठता येते. हा आव्हानात्मक ट्रेक असल्याने अनुभवी ट्रेकिंग गाइडसोबतच जावे. चांगल्या ग्रिपचे ट्रेकिंग शूज वापरावेत, पुरेसे पाणी आणि खाण्याचे पदार्थ सोबत ठेवावेत. कातळातील पायऱ्यांवर घाई करू नये, सेल्फी किंवा फोटो काढण्यासाठी धोकादायक कड्यांवर उभे राहू नये आणि अंधार पडण्यापूर्वी परतीचा प्रवास सुरू करावा.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply