रायगड जिल्ह्यात वसलेला रायगड किल्ला समुद्रसपाटीपासून सुमारे ८२० मीटर (२,७०० फूट) उंचीवर आहे. आयुष्यात एकदा तरी हा भव्य किल्ला पाहायला जावे, असे अनेक पर्यटकांना वाटते. त्याची पाच वैशिष्ट्ये जाणून घेऊया.
स्वराज्याची राजधानी
सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांमध्ये वसलेला रायगड हा छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या स्वराज्याची राजधानी म्हणून ओळखला जातो. याच किल्ल्यावर ६ जून १६७४ रोजी शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक झाला. उंच डोंगर, भक्कम तटबंदी, ऐतिहासिक दरवाजे, राजवाड्याचे अवशेष आणि महाराजांची समाधी यांमुळे रायगड हा केवळ पर्यटन स्थळ नसून महाराष्ट्राच्या अस्मितेचे प्रतीक मानला जातो.
जुने नाव आणि इतिहास
रायगड किल्ल्याचे जुने नाव रायरी असे होते. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी १६५६ च्या सुमारास हा किल्ला चंद्रराव मोरे यांच्या ताब्यातून जिंकून घेतला. स्वराज्याची राजधानी म्हणून त्याचे महत्त्व लक्षात घेऊन त्याची पुनर्बांधणी करण्यात आली.
हिरकणी बुरूज आणि टकमक टोक
हिरकणी बुरूज हा रायगडावरील प्रसिद्ध बुरूज आहे. लोककथेनुसार, हिरकणी नावाच्या एका धाडसी आईने आपल्या बाळासाठी रात्री किल्ल्याचा अवघड कडा उतरून जाण्याचे धाडस केले. तिच्या धैर्याची आठवण म्हणून या ठिकाणाला हिरकणी बुरूज असे नाव पडल्याची कथा सांगितली जाते. टकमक टोक हे किल्ल्यावरील उंच कड्यावरील ठिकाण आहे. येथून सह्याद्रीच्या डोंगररांगा आणि खोल दऱ्यांचे विहंगम दृश्य दिसते. मात्र, कड्याच्या जवळ जाताना विशेष काळजी घ्यावी; पावसाळ्यात आणि धुक्यात धोका वाढू शकतो.
किल्ल्यावर कसे जाल?
मुंबई–पनवेल–महाड मार्गे पाचाड किंवा रायगडाच्या पायथ्याशी जाता येते. किल्ल्यावर जाण्यासाठी रोपवेची सुविधा उपलब्ध असते. पायथ्यापासून पायऱ्यांनीही किल्ल्यावर जाता येते. ऑक्टोबर ते फेब्रुवारी हा काळ तुलनेने आल्हाददायक हवामानामुळे किल्ला पाहण्यासाठी चांगला मानला जातो.
स्रोत: मूळ बातमी
Leave a Reply