काळानुसार मराठी चित्रपटसृष्टीत नायिकेची प्रतिमा, तिचे सौंदर्य, तिच्या भूमिका आणि अभिनयाची व्याख्याही बदलत गेली आहे. या बदलत्या प्रवासाचा वेध ‘चित्रपताका २०२६’ चित्रपट महोत्सवातील ‘तिचं नायिका होणं’ या परिसंवादातून घेण्यात आला. वर्षा उसगांवकर, छाया कदम आणि सायली संजीव या तीन अभिनेत्रींनी त्यांचे अनुभव आणि मते मनमोकळेपणाने मांडली.
वर्षा उसगांवकर यांचा प्रवास
वर्षा उसगांवकर यांनी सांगितले की, चित्रपटसृष्टीत त्यांचे पदार्पण १९८७-८८ च्या सुमारास झाले. ‘गंमत जंमत’ हा चित्रपट प्रचंड यशस्वी झाला आणि ‘ब्रह्मचारी’ हे नाटकही खूप गाजले. त्यामुळे प्रेक्षकांच्या त्यांच्याकडून अपेक्षा वाढल्या. व्यावसायिक चित्रपटांमध्ये नायिका सुंदर दिसणे, छान कपडे घालणे आणि तिचे व्यक्तिमत्त्व आकर्षक असणे ही एक प्रकारची गरज मानली जात होती. त्यामुळे नटणे, सुंदर दिसणे आणि आकर्षक वेशभूषा करणे हे त्यांच्या सुरुवातीच्या भूमिकांचे वैशिष्ट्य बनले. त्या काळात नायिकेकडे पुरुषांच्या नजरेतून पाहिले जात होते. त्याआधीच्या कृष्णधवल चित्रपटांमधील नायिका अधिक साधी, सोज्वळ आणि कौटुंबिक चौकटीत वावरणारी असायची. सामाजिक आणि सांस्कृतिक परिस्थितीनुसार नायिकेची प्रतिमा बदलत गेली, असे त्यांनी नमूद केले.
छाया कदम यांचा वास्तववादी प्रवास
अभिनेत्री छाया कदम यांनी पारंपरिक नायिकेची चौकट मोडत वास्तववादी भूमिकांकडे झालेला प्रवास उलगडला. लहानपणी चित्रपट पाहताना घामाघूम होणारी, कष्ट करणारी एखादी सामान्य स्त्री नायिका होऊ शकते, असे त्यांना कधी वाटले नव्हते. सुदैवाने त्यांनी काम सुरू केले तेव्हा सामान्य माणसांच्या कथा चित्रपटांत येऊ लागल्या होत्या. त्यांच्या आयुष्यातही काही कठीण प्रसंग आले. त्या पूर्णपणे खचल्या होत्या. स्वतःला कुठेतरी गुंतवून ठेवण्यासाठी त्या अभिनयाच्या क्षेत्राकडे वळल्या. शबाना आझमी, स्मिता पाटील आणि दीप्ती नवल यांच्या भूमिका त्यांना आपल्याशा वाटायच्या. त्यांचे काम पाहून आपल्यालाही काहीतरी असेच करायला हवे, असे त्यांना वाटायचे. अभिनय म्हणजे केवळ चांगले दिसणे किंवा चार छान छायाचित्रे काढून काम मिळवणे नव्हे. भाषा, देहबोली, वाचन आणि निरीक्षण यावर मेहनत घ्यावी लागते. नवीन गोष्टी शिकण्याचा त्यांचा प्रवास आजही सुरू आहे, असे त्यांनी सांगितले.
सायली संजीव यांचा वेगळा प्रवास
मालिका आणि सिनेमांमधून लोकप्रियता मिळालेल्या अभिनेत्री सायली संजीव यांनीही परिसंवादात त्यांचा अनुभव मांडला. त्या राज्यशास्त्राच्या विद्यार्थिनी आहेत. त्यांना राजकीय विश्लेषक व्हायचे होते. पण आयुष्याचा वेगळाच प्लॅन होता. सोशल मीडियामुळे त्यांना अभिनयाची पहिली संधी मिळाली. सोशल मीडियाचा सकारात्मक वापरही होऊ शकतो, हे त्यांना कळले. चित्रपटसृष्टीबद्दल बाहेरून अनेकदा ठरावीक समज तयार झालेले असतात. या क्षेत्रात गैरप्रकार किंवा असुरक्षित वातावरण असते, अशी धारणा अनेक कुटुंबांमध्ये दिसते. मात्र प्रत्यक्षात या क्षेत्रात चांगली माणसे भेटली आणि इंडस्ट्रीबद्दलचा दृष्टिकोन बदलला, असे सायली यांनी नमूद केले. सोशल मीडिया हे प्रेक्षकांपर्यंत पटकन पोहोचण्याचे प्रभावी माध्यम आहे. मात्र फॉलोअर्स म्हणजे चित्रपटगृहातील प्रेक्षक, असे समीकरण नाही. चित्रपट पाहण्यासाठी प्रेक्षक कलाकाराचे काम, विषय आणि चित्रपटातील वेगळेपण पाहून येतात, असेही त्या म्हणाल्या.
Leave a Reply